‘Optreden is risico’s nemen’

De Argentijnse Juanita Molina, vanavond te horen op het Pure Jazzfest in Den Haag, verruilde haar acteercarrière voor de muziek. „Als het goed gaat, gaat het echt goed.”

De Argentijnse actrice, zangeres en muzikante Juana Molina maakt het liefst muziek in haar eentje. Haar platen speelt ze goeddeels alleen vol en haar optredens werkt ze ook op die manier af. „Ik werk niet meer met voorbespeelde partijen”, zegt ze, tijdens een transatlantisch telefoongesprek dat een paar keer wordt onderbroken. „Dit is Argentinië, waarschijnlijk zijn ze nu stukken telefoonkabel aan het jatten”, zegt ze.

Molina zal ook vanavond, tijdens haar optreden op het Pure Jazzfest in Theater aan het Spui in Den Haag, alleen op het podium staan. „Alles in mijn optredens is live. Anders voel ik me een slaaf van de elektronica. Dan komt er geen risico aan te pas, geen bloed. Nu maak ik ter plekke samples en loops, en verder gebruik ik mijn stem, mijn gitaar en wat keyboards. Een optreden moet een reflectie zijn van dat moment. Dan heb ik meer kans dat het verkeerd gaat, want er zijn een hoop knoppen in het spel. Maar als het goed gaat, gaat het ook echt goed.”

De platen van Juana Molina, die na een uiterst succesvolle carrière als tv-actrice radicaal voor haar muziek koos, zijn eigenzinnige aangelegenheden. Subtiel getokkelde, maar soms verbrokkeld klinkende akoestische gitaren nemen het op tegen sierlijke loops en subtiel in het geluidsbeeld opdoemende drones – langgerekte grondtonen. Daarbovenuit klinkt haar stem, intiem alsof ze het alleen tegen jouw oorschelp heeft. Ze zingt in het Spaans, waardoor het mysterieuze, exotische karakter van haar muziek, zeker voor wie die taal niet beheerst, nog eens wordt versterkt. „Dat doe ik natuurlijk niet met opzet”, zegt ze, „Maar ik zou mezelf niet zijn als ik in het Engels zou zingen.”

Teksten komen altijd het laatst. „Als ik een melodie voor me uit zing, komen er vanzelf woorden uit mijn onderbewustzijn bovendrijven. Die vertellen me waar het lied over zal gaan. Als er geen woorden boven komen, heb ik een probleem. Maar als het wel lukt, en ik heb de tekst af, is het een beetje alsof ik wakker word na een vreemde droom.”

Het nummer Un beso llega, legt ze uit, gaat over iemand die te verlegen is om haar hart te volgen, tot ze uiteindelijk wel degelijk haar eigen weg gaat. Het zou op Molina zelf kunnen slaan. Ze deed er immers jaren over eer ze het acteren inruilde voor wat ze het liefst deed: het maken van lang niet gemakkelijke muziek. „Ik zocht destijds een baantje dat me niet te veel tijd kostte, zodat ik tijd overhield voor mijn muziek. Dat vond ik bij de televisie. Maar dat liep uit de hand, en binnen de kortste keren had ik het razend druk met mijn eigen televisieshow. Mijn succes op dat gebied hield me weg van mijn muziek. Toen ik besloot om me volledig daarop te richten, werd ik voor gek verklaard. En het publiek kwam in eerste instantie op mijn naam af, en niet op mijn muziek.”

Loops, ofwel korte, steeds herhaalde fragmentjes, en drones, de voortdurende grondtoon, zijn belangrijke bouwstenen in haar liedjes, die vaak een hypnotiserend effect hebben. „Vroeger speelde ik de hele tijd dezelfde akkoorden op mijn gitaar”, zegt ze, „Dat bracht me in een prettige staat van onthechtheid. Toen ging ik liedjes maken op de manier waarop ik dacht dat het hoorde, met couplet, refrein, brug. Maar nu ik meer zelfvertrouwen heb, ben ik terug gegaan naar die oorspronkelijke manier van werken. Je kunt heel goed improviseren op een loop, dat geeft mij een heel prettige vrijheid. Er zijn twee soorten loops: goede en slechte. Bij de slechte hoor je precies wanneer die weer begint. Een goede loop is als een draaiend wiel: tegen de tijd dat je door hebt dat je naar een loop zit te luisteren, ben je alweer een heel stuk verder.”

De liefde voor zulke mechanismen zat er al vroeg in. „Vrienden van mijn ouders, echte hippies, draaiden veel Indiase muziek, en dat maakte diepe indruk op de negen- of tienjarige die ik toen was. En die muziek is ook op drones gebaseerd. Ik herinner me ook dat ik op bezoek ging bij mijn oma. De lift die me naar haar appartement bracht, op tien hoog, maakte een behoorlijke herrie. Dat was ook een soort drone, waarop ik de wildste melodieën kon zingen. Pas nu realiseer ik me dat ik in mijn muziek terugga naar zulk soort bronnen.”

Juana Molina: Son (Domino, distr. Munich) Optreden: 18/8 Pure Jazzfest, Theater aan het Spui, Den Haag