Moralisme van Grass bevestigd

De bekentenis van de Duitse schrijver Günter Grass over zijn oorlogsverleden roept verschillende reacties op.

Eerlijkheid Grass verdient lof

In het hoofdredactioneel commentaar bij het bericht over Günter Grass’ oorlogsverleden schreef deze krant op 14 augustus: „Grass is als moralist ontmaskerd”. Dat is een voor de hand liggende conclusie, maar met zijn biecht bevestigt Grass alleen maar zijn moralisme. Eerlijkheid voorop, al is het op je 78ste, en na 61 jaar. Deze eerlijkheid wordt met terugwerkende kracht van toepassing verklaard op een situatie van een 17-jarige jongen die zich verveelde, en aan de benepenheid van het ouderlijk huis wilde ontsnappen.

De krant schrijft dat de SS in het laatste oorlogsjaar, het jaar waarin Grass diende, zo ongeveer alles rekruteerde wat maar beschikbaar was. Dit feit wordt niet benadrukt, maar er wordt op gewezen dat de SS ‘oorspronkelijk’ een elitekorps was waarvoor alleen fanatieke nazi’s zich aanmeldden. Uit de berichtgeving blijkt verder dat Grass’ onderdeel niet bij oorlogsmisdaden betrokken is geweest, maar ook dit weerhoudt de commentator er niet van om uit te wijden over de misdaden die de SS-Totenkopfverbände in de concentratiekampen pleegden. Zo kan Grass in één moeite door niet alleen voor zijn eigen zonden, maar voor de ergste excessen van nazi-Duitsland boeten.

Rutger H. Cornets de Groot

Den Haag

Stel zwijgen niet gelijk aan liegen

De Duitse bevolking – en ook Günter Grass – wist slechts dat de Waffen-SS een hoogwaardig onderdeel van de Duitse strijdmacht was. Pas achteraf, na de oorlog, zijn ook de misdaden van de SS en de Waffen-SS gemeengoed geworden.

Het is begrijpelijk, zelfs normaal, dat een gewetensvol persoon zich gaat schamen als hij ontdekt deel te hebben uitgemaakt van een criminele organisatie. Daar praat hij dan dus niet over, ook al treft hem persoonlijk geen enkele blaam.

Degenen die nu over Grass heen vallen wegens zijn langdurig zwijgen, hebben kennelijk geen besef van de historische context. En mensen die dit ‘zwijgen’ gelijkstellen aan ‘liegen’, tonen hun bekrompenheid wel heel opzichtig.

A.C de Goederen

Boskoop

Oprechte biecht betekent ook gedragsverandering

„Een biecht”, noemde Günter Grass zijn onthulling over zijn lidmaatschap van de Waffen-SS.

Ik heb altijd gedacht dat een biecht plaatsvond in een klein afgescheiden hokje, voor het aangezicht van God, niet in de krant voor het oog van de hele wereld. En dat een biecht pas een échte, oprechte biecht was als deze verandering van gedrag tot gevolg had.

Uit de handel en wandel van Grass blijkt dat niet. Een biecht op het moment dat er niets meer te verliezen valt, dat er niet meer vervolgd wordt voor een dergelijke misstap en de buit aan prijzen, geld, roem en eer binnen is, komt op mij over als onwaarachtig en koketterie.

Ik vrees dat veel mensen in Duitsland die wel met hun (jeugd)zonden op de proppen moesten komen en hier soms verregaande gevolgen van hebben ondervonden deze ‘biecht’, na ruim zestig jaar zwijgen, als verraad ervaren.

Dr. Mariet van Zanten-van Hattum

Psycholoog, Doetinchem

Rectificatie / Gerectificeerd

De kop boven de brief van Rutger H. Cornets de Groot (18 augustus, pagina 7) Eerlijkheid Grass verdient lof dekt de lading van zijn betoog niet. De auteur bekritiseert juist het narcisme van Grass, zoals vooral blijkt uit het niet afgedrukte tweede deel van zijn brief.