Er is genoeg thuiszorg, maar het is wel even zoeken

Ouderen moesten wachten op hulp. Zorginstellingen zeiden geen nieuwe klanten aan te kunnen nemen. Wat is er aan de hand in de thuiszorg? Tien vragen.

Deze week maakte staatssecretaris Ross van Volksgezondheid (CDA) bekend dat ze 95 miljoen extra aan de thuiszorg wil besteden.

1Hoeveel mensen kregen dit jaar geen hulp door cliëntenstops bij achttien zorginstellingen?

De zorginstellingen kondigden zelf aan dat zij geen geld meer hadden om patiënten te helpen, en dat het daarbij om enkele honderden gedupeerden zou gaan. Het ministerie van Volksgezondheid en de Nederlandse Zorgautoriteit weten het niet. De zorgautoriteit benadrukt dat mensen die van hulp verstoken bleven, mogelijk bij andere instanties hulp hebben gekregen.

2Meer mensen hadden behoefte aan zorg dan was voorzien. Hoe komt dat?

In 2005 groeide het aantal mensen dat hulpbehoevend is met 0,8 procent. In de eerste helft van 2006 is die groei 1,5 procent. Belangrijker is de groei in uren geleverde zorg. Die was 4 procent in 2006. De stijging van het aantal indicaties (beoordelingen over de hoeveelheid zorg waar mensen recht op hebben) is veel hoger: 8 procent. Maar in dat cijfer zitten bijvoorbeeld ook mensen verwerkt wiens indicatie vernieuwd moest worden.

3Is er mogelijk onvoldoende rekening gehouden met de demografische groei?

Dit jaar heeft het ministerie 656 miljoen euro extra beschikbaar gesteld, bovenop de 17,6 miljard euro voor de langdurige en onverzekerbare zorg. Staatssecretaris Ross dacht dat dat voldoende was om de demografische groei op te vangen. Eind 2005 hebben de zorginstellingen en VWS besloten om een groot deel van dat geld te bestemmen voor verbetering van de kwaliteit van de zorg, waardoor er te weinig over bleef voor de stijgende vraag naar zorg. De zorgautoriteit adviseert Ross geld niet meer voor specifieke doelen te oormerken.

4Volgens de staatssecretaris hadden mensen niet zonder zorg hóeven te zitten. Waren de problemen minder groot dan gedacht?

Dat er problemen zijn, blijkt wel uit het advies van de zorgautoriteit om dit jaar 95 miljoen euro extra aan de sector te geven.

5Wat hebben de zorgkantoren, die hulpbehoevenden doorverwijzen, verkeerd gedaan?

Zorgkantoren, die de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten uitvoeren en verbonden zijn met de grootste zorgverzekeraar in de regio, zijn te passief geweest met doorverwijzen, zegt het ministerie. Dat geldt ook voor grote zorginstellingen die mensen op hun wachtlijst door hadden moeten verwijzen naar concurrenten zonder wachtlijsten. Dat concurrenten niet staan te springen om elkaar klanten aan te leveren, vindt VWS onterecht. Want als een ziekenhuis geen lege bedden meer heeft, stuurt het patiënten toch ook niet naar huis, aldus het ministerie. Volgens Ross heeft de hulpbehoevende niet altijd centraal heeft gestaan.

6Is er nog wel sprake van keuzevrijheid van patiënten als zij alleen nog naar een kleine zorgverlener kunnen?

Het ministerie zegt dat keuzevrijheid het uitgangspunt is en blijft. En dat mensen niet worden gedwongen om naar een kleinere zorginstelling uit te wijken, omdat zij er ook voor kunnen kiezen op de wachtlijst van de zorginstelling van hun eerste voorkeur te gaan staan. Keuzevrijheid is niet iets absoluuts, zegt VWS.

7 Zorgkantoren hebben te vaak zorg voor patiënten tegen het maximumtarief ingekocht bij zorginstellingen. Als zij lagere tarieven hadden betaald, hadden zij meer geld over gehad voor extra zorg aan patiënten. Waarom is er zoveel dure zorg ingekocht?

Zorgkantoren en zorginstellingen mogen onder de maximum tarieven gaan zitten maar dat is niet verplicht. Voor zorg wordt vaak veel geld betaald, omdat een grote zorginstelling een monopolie heeft of hele specifieke zorg aanbiedt.

8In het convenant uit 2004 tussen zorgaanbieders en de staatssecretaris van Volksgezondheid is afgesproken dat zorgverleners meer zorg zullen verlenen voor hetzelfde geld. In ruil daarvoor zouden zij drie jaar niet met bezuinigingen worden geconfronteerd. Het is een politieke keuze geweest om een plafond te stellen aan de AWBZ-uitgaven. Hoe rijmt dat met de gewenste marktwerking? Moet er geen overcapaciteit zijn om marktwerking te laten slagen?

De AWBZ wordt gefinancierd uit collectieve middelen. Daarom moet er altijd een afweging plaatsvinden tussen de belangen van de zorgbehoevende burger en van de premiebetalende burger. Het ministerie van Volksgezondheid wil met gereguleerde marktwerking betere en goedkopere zorg stimuleren. Een convenant zou dat niet in de weg staan, meent staatssecretaris Ross.

9Hoe is het verschil te verklaren tussen het bedrag dat de staatssecretaris nu beschikbaar stelt om de knelpunten op te lossen, en het bedrag dat de zorgverzekeraars eerder nodig dachten te hebben?

Aanvankelijk wilden de zorgverzekeraars zelfs een half miljard euro extra. Uiteindelijk dachten ze tussen de 147 miljoen en 254 miljoen euro nodig te hebben.

De cijfers van de verzekeraars, verenigd in brancheorganisatie Zorgverzekeraars Nederland, waren niet goed onderbouwd, stelt het ministerie van Volksgezondheid op basis van het onderzoek van de Nederlandse Zorgautoriteit.

10Is met de maatregelen van de staatssecretaris het probleem van de tekorten in de thuiszorg voorgoed opgelost?

Staatssecretaris Ross gaat er vanuit dat het extra bedrag voldoende is om in 2006 de noodzakelijke zorg te kunnen leveren. Voor 2007 heeft het kabinet nog geen beslissing genomen over wat ze aan thuiszorg kunnen besteden. Daar moet een volgend kabinet over oordelen.