Afrit Kerkdriel

In ‘De korte golf’ beschrijft Guus Middag radiomomenten die hem raken. Vandaag het dagelijkse ritueel van de filemeldingen.

Er was een tijd dat ik elke morgen om negen uur op Radio 1 naar de filemeldingen luisterde. Zinloos ritueel, want ik nam zelf aan geen enkele vorm van ochtendspits deel, maar toch kon ik er niet mee ophouden. Ik zag ze voor me, al die auto’s die langzaam afremden en achter elkaar bleven stilstaan, als volgzame dieren. Het had iets van een eredienst, een lange rij gelovigen die zwijgend een offer brachten: het offer van de stilstand, om de god van de mobiliteit gunstig te stemmen en voor de rest van de dag een voorspoedige vooruitgang af te smeken. In al die auto’s werd, stelde ik me voor, op hetzelfde moment naar dezelfde filemelding geluisterd – de file waar ze zelf in stonden. Het was één groot, kilometerslang kunstwerk, elke dag weer door duizenden anonieme kunstenaars tot stand gebracht.

Elke dag en elk uur hetzelfde stramien: nieuws, weer en dan verkeersinformatie, in een vaste volgorde, met vaste formuleringen. Zoveel kilometer hier, zoveel kilometer daar. Ergens is „de afrit afgesloten”, en wel „wegens wegwerkzaamheden”. Elders wordt men door een ongeval „lokaal omgeleid”. Soms is „de rechterrijstrook dicht”, „omdat er water op de weg ligt”. De locaties hebben mooie namen als De Ring van Amsterdam, Knooppunt Lunetten, Afrit Kerkdriel. Af en toe komen meer exotische plaatsen voorbij. Ekkersweijer en Ekkersrijd. Sliedrecht-Oost. Oog in Al.

Op den duur zat er niet veel nieuws meer in de meldingen. De files stonden stil, en ze werden langer – en dat is nog steeds zo. Alleen de formuleringen bieden nog wat variatie. Dan staan de auto’s niet gewoon stil, maar „is de snelheid er over acht kilometer uit”. Soms is de oorzaak „een aanrijding waarbij een vrachtwagen betrokken is”. Problemen met vrachtwagens doen het sowieso goed. Dan veren de voorlezers van de ANWB op. Ze klinken ook altijd wat opgewondener bij een echt zware spits, met „een totale lengte van” honderden kilometers en misschien wel een nieuw stilstandrecord.

Ze moeten van hun baas gewichtig klinken, als een bezorgde politieagent, maar stiekem genieten ze van het grote fileleed, dat hoor je. Zoals elke meteoroloog van noodweer houdt, en elke brandweerman van lucifers, zo houdt elke filemelder van kettingbotsingen, blikschade, geschaarde combinaties dwars op de weg, gekantelde veewagens en de tientallen kilometers onverwachte file daarachter.

Het liefst melden ze hun files op Radio 3 FM, of bij een van de commerciële stations. Dan mag er een muziekje onder. Vlot gebabbel met de presentator. Geintjes. Dan blijkt dat ook een filemelder best wel sexy kan zijn. Wat is er nu aan als alles maar gewoon doorrijdt, en iedereen op tijd komt? In zo’n wereld wil je niet leven. Een beetje file brengt leven in de brouwerij. Plensbuien, frituurvet op de weg, kilometers kijkers op de andere weghelft – dat willen de mensen horen, ook als ze zelf in de daardoor veroorzaakte file staan. Egypte heeft zijn piramides, China zijn muur, Dubai zijn palmboom in zee. Wij hebben onze kilometerslange autoslangen.