Acteurs zweven op Noorderzon

Theaterfestival Noorderzon, t/m 27/8 in het Noorderplantsoen, Groningen. Gezien 17/8: Plan B door Compagnie 111. Inl: www.noorderzon.nl

Amerika. Daar wil het Groningse theaterfestival Noorderzon dit jaar aandacht aan besteden. Omdat ons verwrongen Amerika-beeld nodig correctie behoeft. Of, zoals Amerika-deskundige Maarten van Rossem gisteravond bij de opening van het festival zei: „Al die 300 miljoen Amerikanen gelijkstellen met die ene malloot in het Witte Huis is wel wat kort door de bocht.” Net zoals het volgens Van Rossem van geestelijke beperktheid getuigt om de Amerikaanse cultuur met Oprah Winfrey en Sex and the City te identificeren. Er wordt ook nog zoiets als avant-gardekunst gemaakt, afwijkende kunst, voor fijnproevers.

Daarom komt de zestiende editie van festival Noorderzon met Amerikanen die hiphop en vioolmuziek vermengen (de componist Daniel Bernard Romain). Met Amerikanen die racistische oude films van zwarte blues voorzien (de mediakunstenaar DJ Speedy). En met Amerikanen die al hun spaargeld aan het publiek uitdelen (de performer Sara Juli). Een interessant programma. Vreemd alleen dat uitgerekend de openingsvoorstelling niet uit Amerika komt. De eer is aan een gezelschap uit Frankrijk. In een gigantische tent haalt Cie 111 toeren uit met een hellend vlak.

Artistiek leider Aurélien Bory gaf zijn show, een mix van theater, dans en circus, de naam Plan B. Een tweede keus, zogenaamd. Als bij het maken van een actiefilm plan A mislukt, is het zaak rap met iets anders te komen. Alleen al door die ironische naam maakt Bory naar Hollywood een lange neus. Zo komt er toch een vleugje Amerika in Plan B terecht. De New Yorkse regisseur Phil Soltanoff kiest een tergend langzaam tempo – en juist omdat je alle bewegingen kunt volgen neemt de spanning toe. Soms verandert de schuine vloer in een loodrechte wand die gemene obstakels opwerpt. Voetsteunen worden ineens ingetrokken, zodat de klimmers maar moeten zien hoe ze boven komen.

Aanvankelijk verwacht je een verhaal – over onderdanigheid en meligheid en absurde arbeid, want de vier artiesten zijn als kantoorklerken gekleed. Maar de jasjes en dasjes hebben louter een decoratieve functie en een plot ontbreekt. Aanvaard je dat eenmaal, dan kun je je overgeven aan wonderschone beelden. Met als hoogtepunt een even bizarre als poëtische verdubbelingsscène. Op de opeens vlakke vloer voeren de mannen een liggend ballet op. Videoprojecties tonen hen rechtop. Waarbij een van de heren over de anderen heen lijkt te vliegen. Invloeden van de Duitse choreograaf Oskar Schlemmer, die zijn dansers in de jaren twintig al in geometrische vormen perste, worden zichtbaar. Cie 111 verluchtigt de ernst van de pure abstractie met subtiele humor.

En dan sta je weer in het park, waar het bier rijkelijk vloeit en felle kermislichtjes branden. Het festivallawaai zet je abrupt met beide benen op de grond. Laat het gewichtloze zweven maar aan die Fransen over.