Brussel schiet vogelvrije kraai te hulp ‘Afschieten werkt gewoon het beste’

Nederlandse boeren schieten al jaren lastige kraaien, kauwen, houtduiven en Canadese ganzen af. De Europese Commissie wil daar een stokje voor steken.

Gespannen staat Jaap van Vossen tussen het struikgewas onderaan de dijk bij het Zeeuwse Sint-Annaland. De loop van zijn jachtgeweer wijst omhoog, klaar om te vuren. Als schuin vanachter hem een houtduif aan komt vliegen, legt hij aan. Dan valt het schot. De onfortuinlijke duif raakt van koers, maar weet toch verder te vliegen.

De Nederlandse houtduif is vogelvrij sinds hij enige jaren geleden op de ‘landelijke vrijstellingslijst’ is geplaatst. Net als de kraai, de kauw en de Canadese gans mag de houtduif het hele jaar door worden beschoten. Volgens statistieken van de jagers zelf schieten ze jaarlijks een half miljoen houtduiven dood ongeveer 250.000 kraaien en kauwen.

Maar de vogels worden gesteund door de dierenliefhebbers van De Faunabescherming. Via de Europese Unie proberen zij rust in het leven van de kraai en houtduif te brengen. Daarbij stuiten ze echter op verzet van boeren, jagers én de Nederlandse regering. Die verdedigen zich met het argument dat de populatie van bijvoorbeeld kraaien en kauwen alleen maar groter lijkt te worden.

Toch heeft De Faunabescherming met de Europese Vogelrichtlijn een belangrijke troef in handen. Deze verbiedt het lidstaten om vogels op de landelijke vrijstellingslijst te plaatsen, althans zo interpreteert de faunabescherming die richtlijn. De Faunabescherming dringt er bij minister Veerman (Landbouw, CDA) dan ook al jaren op aan om slechts plaatselijke ontheffingen te verlenen om afschieten mogelijk te maken van vogels die overlast veroorzaken.

In het voorjaar boekten de dierenbeschermers succes. Ze hadden een klacht gestuurd naar de Europese Commissie, het dagelijks EU-bestuur. Deze besloot tot een zogenoemde inbreukprocedure tegen Nederland. De Commissie deelt voorlopig de mening van De Faunabescherming dat Nederland de vogels niet landelijk vogelvrij mag verklaren.

In een vertrouwelijke reactie die de Nederlandse regering vorige week naar Brussel stuurde, weigert zij evenwel ‘schuld’ te bekennen. Daardoor bestaat er nu een kans dat de zaak voor het Europese Hof van Justitie komt, wat mogelijk tot een veroordeling van Den Haag leidt. Nederland blijft erbij dat er in het hele land sprake is van grote schade aan landbouwgewassen en dat er geen „andere bevredigende oplossing” bestaat dan het massaal afschieten.

„Bedrog”, noemt een woordvoerder van De Faunabescherming dit. Volgens haar veroorzaken de vogels inderdaad schade aan fruit, tarwe, broccoli en andere gewassen, maar altijd plaatselijk en op beperkte schaal. Ook nemen boeren volgens haar lang niet altijd andere maatregelen tegen vogels, zoals het plaatsen van knalapparaten.

Aan tafel in het boerenbedrijf van Han van Vossen wordt onder het genot van een kopje koffie onbegrijpend geknikt in reactie op de opmerkingen van de „goede kennissen” van De Faunabescherming.

Vervolg JAGERS: pagina 2

JAGERS

‘Afschieten werkt gewoon het beste’

Vervolg pagina 1

„Kauwtjes vreten misschien geen hele boomgaarden kaal, maar pikken wel vaak de bovenste appels of peren aan. Die gaan rotten, vallen eraf, waardoor de lager hangende appels weer te veel zon krijgen. Zo is de schade uiteindelijk alsnog groot”, aldus Han van Vossen.

Jaarlijks schieten hij en zijn broer Jaap honderden kraaien, kauwen, houtduiven en Canadese ganzen af. „Vooral kraaien en kauwen zijn erg slim. Na korte tijd zijn ze al gewend aan een knalapparaat. Afschieten werkt gewoon het beste. Als ze zien dat een van hun vriendjes het loodje legt, duurt het wel even voor ze weer terug komen.”

Op weg naar een boomgaard om een knalapparaat te repareren komt Han van Vossen op een landweggetje zijn collega-boeren Leen van Doorn en Tonny Pot tegen. Ook zij hopen dat de vogels op de vrijstellingslijst blijven, hoewel dit betekent dat ze bij schade geen vergoeding van het Faunafonds krijgen. „Daarom zet de minister ook graag vogels op die lijst. Dat scheelt een hoop aan uitbetaling van schadevergoedingen”, aldus Han van Vossen.

Leen Van Doorn roept regelmatig zijn hulp in. „Ik kan zo’n knalapparaat niet plaatsen, want mijn boomgaard ligt vlak naast het dorp. Dan worden de mensen helemaal gek”, zegt hij.

Pot, die zelf ook een jachtvergunning heeft, meent ook dat boeren altijd de vrijheid moeten hebben om te schieten. „Als je eerst een ontheffing moet aanvragen ben je weken verder, dan is het al te laat.” Al zegt hij even later ook dat het allemaal maar weinig helpt. „Ze komen toch altijd weer terug en het lijken er ook altijd weer even veel te zijn”, zegt hij.

Dat is ook een argument van De Faunabescherming tégen het schieten. „Onder natuurlijke omstandigheden komen in een populatie lang niet alle vogels tot succesvolle voortplanting. Er zijn er veel zonder nestplaats die gedode exemplaren direct vervangen. Het afschieten is daarom zinloos”, zegt de woordvoerder.

Han van Vossen: „Wij zeggen ook niet dat we de populatie kunnen verkleinen. In feite is er geen oplossing voor dit probleem. Voedsel is tegenwoordig alom aanwezig, waardoor er ook veel vogels zijn. Daarom moet een boer ook alle middelen ter beschikking hebben om ze te verjagen en de schade te beperken.

„Schieten op houtduiven doe je niet voor de lol, dat is puur schadebestrijding. Al wil het nog wel eens een uitdaging zijn om een kraai te raken. Die heeft op iedere veer een oog, zeggen wij wel.”

Aangekomen bij de boomgaard met het kapotte knalapparaat klinkt er plotseling een verschrikkelijk gekrijs, uit alle windrichtingen. Het blijkt een geluidsinstallatie die angstkreten van kraaien in nood verspreidt. Even later is het weer schrikken als een nog wel functionerend knalapparaat een enorme klap laat horen.

Toch hebben ze bij Van Vossen aan de achterzijde van de boomgaard al een schutterstentje opgezet. Han van Vossen: „voor over een paar weken, als de kauwtjes gewend zijn aan het lawaai.”