Weg met koper, leve de glasvezel

Britse durfkapitalisten hebben deze maand de kabeldivisie van Essent opgekocht. Eerder al kochten deze investeringsmaatschappijen Casema op. KPN en de grote kabelbedrijven beconcurreren elkaar nu met telefonie, tv-distributie en breedbandinternet. De kabelbedrijven menen dat „de consument hartstikke blij is met wat er gebeurd is de laatste jaren”, zoals Rob van Esch, directeur Vecai, de brancheorganisatie van kabelbedrijven begin dit jaar zei. Hij doelde daarmee op de concurrentie. Voor de tarieven heeft hij daarin gelijk. En wat betreft internet, krijgen we nu voor dezelfde prijs meer dan enkele jaren geleden.

De kabelaars concurreren niet zozeer onderling, maar met de KPN. De kabelbedrijven beschikken voor de laatste meters naar de abonnee over een koperen coaxkabel, die redelijk breedbandig is. De KPN heeft naar elke abonnee twee koperen aderparen liggen.

Hoewel beide aanbieders anders roepen, zijn ze geen van beide innovatief bezig. De KPN niet, omdat ze financieel daartoe niet in staat is; de kabelaars niet, omdat ze niet willen. Gemeenten als Appingedam, die een innovatief glasvezelnet naar de consument willen aanleggen, wordt door eurocommissaris Kroes een verbod opgelegd. Hoe is deze rare situatie ontstaan?

Kort nadat het kabinet-Balkenende II aantrad, heeft KPN een voorstel gedaan via samenwerking tussen de kabelaars en KPN – met als derde partij de overheid – te komen tot een nationale inspanning om in het hele land glasvezel bij de abonnee te brengen. De overheid wees dat af. Weg kans om te innoveren, ieder bleef voortmodderen op het karrenspoor van koperen draadjes, terwijl een snelweg van glasvezels tegen dezelfde prijs kan worden aangelegd.

Zelfs voor de huidige diensten zullen we in de toekomst meer transportcapaciteit nodig hebben dan koper kan bieden. Het koper loopt tegen zijn limiet aan. Er is de laatste jaren veel vooruitgang geboekt met ADSL en kabelmodems, maar nu is de rek er uit.

Het kabelnet is ontworpen voor distributie van tv- en radiosignalen. Door de structuur van het net is het niet geschikt voor grootschalige toepassing van breedband tweewegverkeer. De kabelbedrijven zijn uit op het geld van de consument. Dat zijn veelal leken die zich laten paaien door commerciële praatjes. Zo geven de kabelaars voor de kabelmodem snelheden op die in de praktijk nooit worden gehaald voor een individuele abonnee, omdat de cijfers gebaseerd zijn op de totale capaciteit in een straat of wijk, een capaciteit die vanwege het pakketgeschakelde karakter met zijn allen moet worden gedeeld.

Iets dergelijks geldt voor ADSL-aanbieders – de opgegeven snelheden van 20 Mbit per seconde zijn maximum snelheden, die alleen gehaald worden voor de naaste buren van de centrale. De gemiddelde abonnee woont daar 2,5-3 km vandaan, waardoor de snelheid zakt tot 6 Mbit/sec of minder – net genoeg voor één HDTV-kanaal.

Het probleem is dat de kabelnetten en het telefonienet in verschillende handen zijn en verschillende structuren hebben. De abonnee krijgt daarmee geen nieuwe diensten en ook niet de beschikking over de mogelijkheden van een nieuw medium, de glasvezel naar de woning.

Hoewel eurocommissaris Kroes het verbiedt, is het toch het beste als de overheid een glasvezelnetwerk aanlegt en gaat beheren. Dit zal het gebruik van het net volledig veranderen: de capaciteit van glasvezel is schier onuitputtelijk.

Er zijn standaarden beschikbaar om de verschillende diensten te implementeren op één glasvezel. De overheid moet besluiten een standaard in te voeren, in plaats van die over te laten aan concurrerende marktpartijen. Het is te zot dat de EU innovatie blokkeert in plaats van stimuleert. Overheden wordt toch ook niet verboden om autosnelwegen aan te leggen. Wat is er dan tegen publieke aanleg van elektronische snelwegen?

Natuurlijk kun je niet van de ene op de ander dag alle abonnees in Nederland voorzien van een glasvezelaansluiting. Men kan beginnen met nieuwbouwwijken systematisch van zo’n infrastructuur te voorzien en vervolgens dit systeem ook invoeren waar huidige netten aan vervanging toe zijn.

Prof.dr.ir. Wim C. van Etten is hoogleraar Telecommunication Engineering aan de Universiteit Twente.