‘Mexicaanse democratie staat op ontploffen’

Mexico wacht gespannen op het oordeel van het Electoraal Tribunaal. ‘Alleen een besluit om alle stemmen te hertellen kan een gewelddadige escalatie voorkomen.’

Alle ogen zijn dezer dagen in Mexico gericht op het Electoraal Tribunaal dat een definitief oordeel moet vellen over de rechtmatigheid van de vorige maand gehouden presidentsverkiezingen. De magistraten bepalen of Mexico zich kan opmaken voor „een escalatie van gewelddadigheden of dat het nog tot democratische verzoening komt”, zegt parlementslid namens de linkse PRD (Democratische Revolutionaire Partij) Manuel Camacho.

Zijn politieke collega’s en geestverwanten bij het Congres zijn voor het eerst op de vuist gegaan met de politie. Ordetroepen schermen het parlement af om te voorkomen dat dit gebouw wordt bezet. „Mexico staat op ontploffen”, zegt Camacho.

Het enige juiste besluit dat het tribunaal kan nemen, is volgens hem een hertelling van álle 41 miljoen uitgebrachte stemmen. „Mocht daaruit blijken dat hij heeft verloren dan zal presidentskandidaat Andrés Manuel López Obrador dat oordeel accepteren. De blokkades van onze aanhangers in het centrum van de hoofdstad zullen dan tot het verleden behoren”, verzekert Camacho.

Zeven goed betaalde rechters – jaarsalaris 195.000 dollar – vormen sinds 1996 de electorale arbiter van Mexico. Het college werd ingesteld om onafhankelijke arbiters te hebben in het land waar verkiezingsfraude traditioneel een van de populairste politieke bezigheden is. „De verkiezingen van 1988 waren ongekend frauduleus. Zo systematisch als toen is er nu niet geknoeid. Maar net als toen is ook nu de kandidaat van de PRD door onregelmatigheden nog niet uitgeroepen tot winnaar.”

Ondanks alle kritiek die de PRD uitoefent op de corrupte Mexicaanse instituties, zegt Camacho dat zijn partij vertrouwen heeft in de onafhankelijkheid van het tribunaal. „Ze hebben al eerder een aantal regionale verkiezingen als frauduleus aangemerkt. En als ze hun werk goed doen, zullen ze ook nu bepalen dat de kiescommissie ten onrechte heeft gezegd dat de conservatieve kandidaat Felipe Calderón 240.000 stemmen meer heeft behaald.”

Na klachten van de PRD zijn de stemmen in 9 procent van de stembureaus opnieuw geteld. „Maar álle stemmen moeten opnieuw worden bekeken. Er blijkt dat er zeer regelmatig is geknoeid met het opstellen van de aktes in stembureaus”, zegt Camacho.

Maar de belangrijkste onregelmatigheden hebben zich volgens de PRD afgespeeld tijdens de verkiezingscampagne. „Dankzij steun van het bedrijfsleven heeft de PAN [partij van Calderón] veel meer geld uitgegeven dan wettelijk is toegestaan. President Fox (PAN) heeft publieke middelen gebruikt om te waarschuwen tegen het populisme, waarmee López Obrador bedoeld wordt. En in later verboden spotjes is López Obrador afgeschilderd als identiek aan de Venezolaanse president Chávez. Steeds was de boodschap: stop de levensgevaarlijke, antidemocratische kandidaat van links. Door die smerige campagne zakte López Obrador in de peilingen.”

Als Calderón ervan overtuigd is dat de verkiezingen „de schoonste in de geschiedenis van het land” waren, zoals hij eerder verklaarde, dan zou hij geen bezwaar moeten hebben tegen een volledige hertelling. „Maar zelfs als hij dat zou willen dan kan hij dat niet zeggen. Zijn geldschieters accepteren dat niet. Zij hebben hem in het zadel geholpen omdat ze bang zijn hun privileges te verliezen met een linkse president. Mexico wordt geregeerd door een groep van hooguit vijftig mannen. Die hebben het geld en oefenen beslissende invloed uit in de politiek, de rechterlijke macht en het bedrijfsleven.”

Volgens een groot deel van het establishment is López Obrador uit de boerenstaat Tabasco ongeschikt om een land als Mexico – 106 miljoen inwoners en na Brazilië het grootste land van Latijns Amerika – te besturen. Hij is matig opgeleid, spreekt alleen Spaans en is – behalve een huwelijksreis naar Cuba en een korte trip naar de VS – nooit in het buitenland geweest. Onzin, vindt Camacho.

„Vorige presidenten zijn allemaal corrupt gebleken en dit land kent al 25 jaar economische stagnatie en repressie. Goed leiderschap leer je niet op Harvard. López Obrador maakt tenminste geen deel uit van de corrupte kliek in dit land. Hij is eerlijk, pacifistisch en heeft de machtigste politieke groepering in Mexico gecreëerd. Hij gelooft werkelijk dat hij meer sociale rechtvaardigheid kan bewerkstelligen. Daar worden de machthebbers heel nerveus van.”

Volgens Camacho is de Mexicaanse democratie er pas echt mee gediend als het arme deel van de bevolking – meer dan 50 procent van alle Mexicanen – ook eindelijk het gevoel krijgt dat er naar hun stem wordt geluisterd. „Daar help je de economie ook mee. Je kunt niet straffeloos zo’n grote groep mensen uitsluiten.”

De vergelijkingen die in Mexico worden gemaakt tussen López Obrador en de „ondemocratische” Chávez deugen ook om vele redenen niet. „López Obrador is geen staatsgreeppleger en heeft nog nooit iets vijandigs gezegd over onze verhouding met de Verenigde Staten. Hij verzet zich alleen tegen het deel van het vrijhandelsverdrag met de VS dat vanaf volgend jaar vrije import van maïs en bonen toestaat. Maar dat zou elke Europese leider net zo doen.”