Als de tak wil bloeien

Een oude, fragiele dame stapt in de tram. Alle zitplaatsen zijn bezet, de meeste door jongeren. Bevend loopt ze langs, in de hoop dat ze te horen krijgt: „Wilt u hier zitten, mevrouw?” Niks. Weer een cultuurschok erbij. In Afrika zijn bejaarden de meest gerespecteerde mensen in de samenleving. Zij zijn de grote bronnen van wijsheid en kennis, beschermers van cultuur en traditie. Je behandelt ze met het hoogste respect, waardeert ze om hun onbetaalbare waarde. Het is een eer om bij een oudje op bezoek te gaan.

Hier krijg ik de indruk dat jongeren minder respect hebben voor bejaarden. Voor de maatschappij lijken ze een last te zijn. We hebben genoeg aan internet, televisie en boeken voor culturele en traditionele informatie, dus wat is de nuttige functie van bejaarden? Ze kunnen de nieuwe ontwikkelingen toch niet bijhouden. Laten we ze dan maar in bejaardentehuizen (of ‘wachtkamers des doods’) gooien, waar ze om de drie dagen worden gewassen – om water uit te sparen, en waar ze geen airco hebben tijdens een hittegolf – om op electriciteit te bezuinigen. Iemand die geen financiële contributie kan maken heeft in deze economisch gedreven maatschappij geen waarde. Toch?

Nee. Deze gidsen, deze verhalenvertellers zijn de spiegels van onze toekomstige zelf. We kunnen zoveel over het leven leren door in hun buurt te zijn. Ik heb enorm waardering voor mensen die het geduld hebben om aan een bejaarde uit te leggen hoe een mobiele telefoon werkt. Vooral buitenlandse jongeren behandelen ouderen met ontzag. Ik weet hoe moeilijk het is om een oude Nederlandse dame te benaderen zonder dat je als ‘verdacht’ overkomt, en toch proberen die buitenlandse jongeren dat. Zij weten dat de zegen van een oudje meer waard is dan alle geld in de wereld.

De Afrikaanse filosoof Amadou Hampaté Bâ zei eens: „Telkens wanneer er een ouderling sterft, brandt er een bibliotheek uit.” En over jongeren: „Als de tak wil bloeien moet hij zijn wortels eren.” Respect!

Samba Schutte

Acteur en cabaretier, geboren in Mauritanië, opgegroeid in Ethiopië, winnaar Leids Cabaret Festival 2006