Wie gaf opdracht tot moord op Lumumba?

Het mysterie van de moord 45 jaar geleden op de Congolese president Patrice Lumumba is eindelijk opgelost. Dat zegt tenminste de Belgische onderzoeker Jacques Brassinne: Lumumba werd geëxecuteerd op bevel van de toenmalige Katangese minister van binnenlandse zaken, Godefroid Munongo. De Belgische overheid was nauw betrokken maar gaf geen opdracht tot de executie van Lumumba.

Lumumba is een Afrikaanse held, een charismatisch Congolese politicus die het continent zou bevrijden van kolonialisme maar werd vermoord door het Westen. Deze Afrikaanse versie van de meest controversiële moord in de recente geschiedenis van Afrika ligt niet ver van de waarheid. Maar wie de opdracht gaf tot de moord op Lumumba bleef een mysterie.

Het grondstofrijke Katanga was na de onafhankelijkheid van Congo in 1960 een rebellie begonnen voor afscheiding, een opstand aangewakkerd door Belgische zakelijke belangen in de provincie. De aanwezigheid van uranium in Katanga – de atoombom op Japan in de Tweede Wereldoorlog bevatte Congolees uranium – maakte Katanga een speelbal in de Koude Oorlog. De links-nationalistische president Lumumba verzette zich fel tegen afscheiding.

Lumumba werd in 1961 met Amerikaanse en Belgische hulp afgezet. De gemartelde Lumumba werd naar Katanga gevlogen, enkele uren later vermoord en zijn lichaam in een zuurhoudende substantie gegooid, waardoor het lijk oploste. De Belgische onderzoeker Ludo de Witte meldde in 2001 dat de moord werd uitgevoerd in opdracht van Belgische officieren. Nieuw onderzoek van Brassinne echter wijst nu uit dat de Belgen niet de opdracht gaven voor de moord.

Op 17 januari 1961 brachten Belgische officieren Lumumba naar de provinciale hoofdstad van Katanga. Hij werd daar overgedragen aan de opstandige autoriteiten. Minister Munongo gaf opdracht tot zijn onmiddellijke executie. De Belgische regering zou pas twee dagen later worden ingelicht. Munongo overleed in 1992.