Syrië gastvrij voor Libanese vluchtelingen

Syrië vangt vele duizenden vluchtelingen uit de buurlanden op. De Libanezen beginnen alweer terug te keren naar huis.

Maar de stroom Irakezen houdt gestaag aan.

Een klein geschenk dat dezer dagen goed van pas komt. Gisteren keerden, meldt de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR, al ten minste 10.000 Libanese vluchtelingen vanuit Syrië terug naar Libanon, vanmorgen waren dat er bij één grensovergang al 417.

In wat normaal een blindenschool is in Damascus maar nu dienst doet als vluchtelingencentrum heeft de mobiele telefoon maatschappij Syriatel een telefoonlijn geïnstalleerd waarmee Libanese vluchtelingen gratis naar Libanon mogen bellen om te kijken hoe de situatie ‘thuis’ is. In de opvang, waar zo’n vijfhonderd vluchtelingen verblijven, kan iedereen zo moeiteloos nagaan of de tijd rijp is om terug te gaan. De gratis lijn is een kleine geste maar de vluchtelingen zijn er ongetwijfeld blij mee.

De geste is er een van de vele in Syrië. In de ogen van de Verenigde Staten mag Syrië dan een ‘schurkenstaat’ zijn, jegens de vluchtelingen uit Libanon legden zowel de Syrische overheid als het volk een enorme gastvrijheid aan de dag. „Ik liep op een dag op straat en kwam daar een familie tegen”, vertelt een Syrische vrouw van middelbare leeftijd in een ander opvangcentrum in Damascus. „Ik heb ze hierheen gebracht en nu kook ik elke dag voor ze”.

„Ik denk dat deze vluchtelingen de meest fortuinlijke ooit zijn”, zegt Annette Rehrl van de UNHCR. „De Syriërs delen echt alles wat ze hebben.”

Hoeveel vluchtelingen er in Syrië zijn, is onduidelijk. De UNHCR schatte vorige week dat het om 150.000 ging, maar gisteren, toen het bestand van kracht werd, keerden de eersten al terug. Maar Syrië zal ook na het bestand nog langere tijd met de vluchtelingen te maken blijven krijgen. Veel Libanezen zijn uiterst getraumatiseerd en zullen pas terugkeren als er geen enkel risico meer is. „Toen ik naar Syrië kwam, cirkelden er steeds Israëlische vliegtuigen boven ons hoofd”, zegt Ladia Tahtah. „Het is een wonder dat we het levend hebben gehaald.” Tahtah weet dat haar huis nog overeind staat, maar voor velen in het opvangcentrum is dat anders. „Ik kan alleen maar terug als ik een nieuwe woning krijg”, zegt een vrouw van middelbare leeftijd.

De Verenigde Staten zien Syrië als een van de beschermheren (en wellicht zelfs opdrachtgevers) van Hezbollah. Omdat in de ogen van de Verenigde Staten Hezbollah verantwoordelijk is voor de vijandelijkheden van de afgelopen weken treft ook Syrië een deel van de blaam, vindt Washington. Maar Syrië is naast dader zeker ook slachtoffer. Hoeveel de overheid uitgeeft aan de opvang van de vluchtelingen is onbekend, maar het gaat zeker om kapitalen. Het verkeer in Damascus staat al weken vast door de grote stroom Libanese vluchtelingen, hotelkamers zijn niet meer te krijgen.

Het is niet de eerste keer dat Syrië de afgelopen jaren met een stroom vluchtelingen te maken kreeg. Vanuit buurland Irak is er, zeker sinds de strijd tussen de diverse bevolkingsgroepen in dat land oplaaide, sprake van een enorme instroom. Hoeveel Irakezen hun toevlucht in Syrië hebben gezocht is onbekend, maar het gaat zeker om honderdduizenden. „Waarom ik vetrokken ben?”, zegt Naji, eigenaar van restaurant Bagdad in Damascus. „Wat je ook doet in Bagdad, je leven loopt altijd gevaar. Ik moest weg.” De Iraakse middenklasse vindt gemakkelijk werk in Damascus en houdt het hoofd boven water. Maar voor de onderklasse is het moeilijk. „Er is een groeiend aantal Iraakse vrouwen dat de prostitutie ingaat”, zegt Damasceen Mohammed. „Ze moeten wel, ander werk kunnen ze niet vinden”.

De stroom Irakezen heeft aangetoond dat ook de Syrische gastvrijheid grenzen kent. Toen enige weken een Syriër werd vermoord en deze voor zijn overlijden nog meedeelde dat zijn moordenaar een Irakees was, ontstond er een pogrom tegen Irakezen in de desbetreffende wijk. Ten minste twee Irakezen werden vermoord, een fiks aantal winkels platgebrand.

Libanezen in Syrië zullen niet snel het slachtoffer worden van een pogrom. Nu een staakt-het-vuren van kracht is, hebben ze meer gelegenheid om terug te keren dan de Irakezen.

En bieden zij misschien louter door hun aanwezigheid de Syriërs een kijkje op een meer moderne en transparanter wereld? „Vanochtend zag ik iets geweldigs”, zegt een Syrische vrouw van Alawitische afkomst die er zich op voor laat staan dat ze modern is. „Een vrouw met één been droeg een minirok. Ik dacht: dat moet een Libanese zijn, in Libanon gaan ze veel opener met dingen om.” De Alawitische glimlacht. „Wij hebben veel van de vluchtelingen te leren. Het is een zegen dat ze hier zijn.”