Recreëren met de teddybeer in bed

„Recreation time.” Toen ik gisteravond die woorden in One flew over the cuckoo’s nest door de luidspreker hoorde schallen, besefte ik ineens dat in prime time alles recreatietijd is geworden. Of het nu gaat over Spoorloos Extra, waarin mensen die een paar jaar geleden hun verloren gewaande familieleden terugvonden eens kijken hoe het nu met hen gesteld is, over Hello Goodbye, waarin passagiers op Schiphol worden geïnterviewd, over Huis te koop, waarin een echtpaar in scheiding gedwongen wordt zijn huis te verkopen, of over het jolige verslag van de Amsterdam-Beijing Classic Car Endurance Ralley, alles draait er om vermaak. En wee je gebeente als het er niet leuk en gezellig is.

Als Randle McMurphy (gespeeld door Jack Nicholson) in Milos Formans film uit 1975 tegen zijn medepatiënten zegt dat ze niet gekker zijn dan de gemiddelde man in de straat besef je tevens dat het gekkenhuis van toen het openbare leven van nu is geworden. Althans op televisie, want de een lijkt er nog meer onder de geestverruimende of -beperkende pillen te zitten dan de ander. „Medication time”, zoals de verpleegster in het koekoeksnest roept.

Voor het echte drama moest je gisteravond dus naar het vroege begin van de avond of naar de nacht. Zo werd op Nederland 1 de eerste aflevering van het 4-delige BBC-kostuumdrama He knew he was right uitgezonden, gebaseerd op Anthony Trollopes roman over jaloezie. Minder goed dan de Forsythe Saga, maar met een even knap en spannend scenario. Voor Nederlandse omroepen is zoiets al gauw te duur. Het is vrijwel ondenkbaar dat er hier ooit nog een Couperus-roman verfilmd wordt.

De Engelse literatuur zorgde sowieso voor de hoogtepunten van deze avond. Al was het maar in de vorm van twee mooie documentaires over de light-versedichter Sir John Betjeman (1906-1984), wiens 100ste geboortedag dezer weken op de BBC uitbundig wordt gevierd. De Engelsen weten hoe ze hun dichters moeten eren.

Voor middernacht trok Rick Stein, een bewonderaar van Betjeman, in diens voetsporen naar Cornwall. Het leverde vermakelijke fan-tv op, die aan het beste van Boudewijn Büch deed denken. Tussen de interviews met welbespraakte Britten door, waren er schitterende archiefbeelden en geluidsfragmenten van Betjeman die in melancholiek Oxford-Engels zijn poëzie over besproete meisjes, tenniswedstrijden en teaparty's voorlas.

Na middernacht toonde de BBC ook nog een indrukwekkende aflevering van Reputations: John Betjeman. The Last Laugh. Uit deze documentaire kwam een heel andere John Betjeman naar voren: een depressieve, door wroeging en angsten gekweld mens. Prins Charles las met veel humor een gedicht van Betjeman voor en wist ook nog eens te vertellen waarom hij diens poëzie zo goed vindt. Ik zie onze kroonprins nog geen lofzang op Jean Pierre Rawie geven.

Betjeman werd door zijn vrienden neergezet als een hofnar, die altijd zijn teddybeer meenam in het echtelijk bed. Ook kwam hij naar voren als een vrouwenversierder, die zich het liefst omringde met adellijke meisjes. Zo was hij getrouwd met lady Chetwode en had hij tot aan zijn dood een verhouding met lady Cavendish. „He liked nobs”, zegt een van zijn vrienden vergoelijkend. Voor zo’n uitspraak ben je bereid om tot diep in de nacht op te blijven.