Radicale actie of de zege

In Mexico wordt 9 procent van de stemmen herteld, na beschuldigingen van fraude.

Presidentskandidaat López Obrador neemt alleen genoegen met de winst.

Sara Cordoba is een 25-jarige Mexicaanse met grote wimpers en nog grotere zorgen. Haar land beleeft al wekenlang een steeds uitzichtlozere confrontatie tussen arm en rijk, tussen het geïndustrialiseerde noorden en het agrarische zuiden, tussen blank en minder blank. „De polarisatie heeft zulke onaangename vormen aangenomen dat ik niet zie hoe verzoening mogelijk is”, zegt ze.

Er is inderdaad weinig aanleiding te denken dat de strijd tussen de aanhangers van de man die volgens de kiescommissie vorige maand de Mexicaanse presidentsverkiezingen heeft gewonnen, de conservatief en favoriet van het bedrijfsleven Felipe Calderón, en de fans van de linkse Andrés Manuel López Obrador (AMLO), snel tot het verleden behoren.

„Als het moet zullen we jarenlang doorgaan met onze acties”, zei AMLO zondag tot vele duizenden demonstranten in de brandende zon. Zijn aanhangers, die al twee weken voor chaos zorgen in de toch al overbevolkte stad met een tentenkamp dat zich over zeven kilometer uitstrekt, lieten hem weten niet te verzaken.

Sara Cordoba vertelt dat ze tot een dag voor de verkiezingen vast van plan was te stemmen op de kandidaat van de verandering. „Maar toen zei López Obrador dat hij de uitslag alleen zou accepteren als hij tot winnaar werd uitgeroepen. Dat vond ik zo’n gevaarlijk populisme dat ik alsnog voor Calderón koos. En al mijn vrienden die toch voor AMLO kozen hebben daar spijt van nu ze zien wat een slechte verliezer de man is.”

„Het is afgelopen met het racisme”, zei de spreekstalmeester die het publiek opwarmde voor de komst van López Obrador. „Nu Bolivia dit jaar aantoonde dat de kandidaat van de armen en de indianen, Evo Morales, het establishment kon verslaan, hoeft Mexico niet achter te blijven.” López Obrador voelt het zijn „historische plicht” de strijd niet op te geven. Al het andere is verraad aan de aspiraties van de onderklasse die de voormalige burgemeester van Mexico-stad op het schild heeft gehesen.

Mocht ondanks de nu lopende beroepsprocedures die López Obrador heeft aangespannen bij het Electorale Tribunaal toch Felipe Calderón op 6 september tot winnaar worden uitgeroepen, dan kiest AMLO voor verder verzet. Als de politieke en juridische instanties hem niet helpen, moet de straat uitkomst bieden. López Obrador kondigde gisteren zijn plan aan om op 16 september, onafhankelijkheidsdag, op het centrale stadsplein een nationale conventie te beleggen. Daar zullen „vertegenwoordigers van alle Mexicaanse volken” besluiten of er een schaduwregering moet komen „om de onafhankelijkheid van Mexico te verdedigen”.

AMLO heeft ook de hulp van het buitenland ingeroepen. De politicus die buitenlandse bemoeienis steeds heeft afgewezen en geen buitenlandse investeringen in de Mexicaanse olie-industrie accepteerde, is nu van mening veranderd. In een opiniestuk in The New York Times van afgelopen vrijdag schreef hij „de steun en de goodwill van de internationale gemeenschap” nodig te hebben.

Het buitenland moet er volgens hem bij de Mexicaanse regering op aandringen dat alle stemmen opnieuw worden geteld. Eerder hebben de VS en de EU Calderón gefeliciteerd met zijn overwinning. De EU, die 80 waarnemers naar de verkiezingen stuurde, zei dat er geen aanwijzingen zijn voor fraude.

Gisternacht is de door het Electorale Tribunaal gelaste hertelling van 9 procent van de stembussen beëindigd. Onduidelijk is wanneer de uitslag van die hertelling bekend wordt. Maar uit mededelingen van de strijdende partijen blijkt dat ook die bekendmaking tot verdere verdeeldheid zal leiden. Volgens López Obrador zijn bij de hertelling grote onregelmatigheden gebleken en is hij winnaar. Volgens Calderón zijn slechts minieme verschillen geconstateerd die de uitslag niet noemenswaardig aantasten.

Volgens de Mexicaanse historicus Enrique Krauze zal AMLO’s protest „verder radicaliseren” als het tribunaal niet doet wat AMLO wil, zo schreef hij in de krant Reforma. „Zijn aanhangers zullen regeringsgebouwen innemen, misschien een schaduwregering installeren en beginnen met een hongerstaking. De vijandelijkheden nemen toe tot ze tot een uitbarsting komen.”