De commercial was beter

Uitgeverijen maken steeds meer ‘boektrailers’ voor op schermen in treinstations, Schiphol en AKO-winkels.

Maar gezichten zijn taboe: er moet nog wel wat te fantaseren overblijven.

„Zoals de meeste verhalen kent dit verhaal grotere en kleinere schakels”, begint een dromerige voice-over. In beeld vloeien houtskoolachtige tekeningen in elkaar over, romantische muziek begeleidt de verteller. Maar dit is niet een verhalende animatiefilm. Dit is een ‘boekentrailer’. Want aan het slot van de drie minuten durende vertoning wordt de omslag getoond van de nieuwe roman: Mensen die ik ken die mijn moeder hebben gekend, van Arjen Lubach. En de stem in het filmpje is van de auteur, die een aantal fragmenten voorleest.

Het maken van zo’n filmpje om een boek aan te prijzen is de nieuwste, snel groeiende marketingmethode van boekuitgevers. Begonnen als een veredelde powerpointpresentatie in de boekhandel, ontwikkelt de boektrailer zich meer en meer tot een profes-sionele kunstvorm.

Zo zal het hierboven beschreven filmpje als ingekorte versie te zien zijn op beeldschermen in trams en bij AKO-boekhandels; maar de langere versie is – behalve bedoeld als spotje op regionale tv-zenders en internet – ook als korte film ingestuurd voor het Nederlands Film Festival.

Uitgeverij Meulenhoff wilde voor de debuutroman van Lubach (26) graag een promotiefilmpje maken, om een ‘jeugdig publiek’ te attenderen op de uitgave van hun jongste auteur.

Volgens Esther Brandt van Meulenhoff heeft de opkomst van boekentrailers simpelweg verband met het groeiende aantal beeldschermen dat in steeds meer boekhandels opduikt. „Het wordt steeds interessanter om mooie trailers te laten maken. De cultuurblokken van de ster waren zo kort, dat er weinig anders op zat dan een korte statische beschrijving van het boek te geven, niet meer dan een bewegende advertentie.”

De meeste uitgeverijen laten hun boektrailers verzorgen door het driemansbedrijfje Tellmedia. Dit maakte in 2003 het eerste Nederlandse boekfilmpje bij de verschijning van Philip Roths roman Complot tegen Amerika. Peter van Riele van Tellmedia zegt blij verrast te zijn wat er mogelijk bleek om de verhaallijn van een boek te visualiseren. „In een boektrailer proberen we de sfeer van het boek weer te geven, zonder te verklappen waar het precies over gaat”, vertelt Van Riele. Ook heeft hij ontdekt dat een trailer niet te veel moet invullen voor de lezer, zoals gezichten van hoofdpersonen: „Dat willen romanlezers zelf kunnen fantaseren.”

In de VS is het maken van een promotiefilmpje bij het uitkomen van een nieuwe roman al een stuk gebruikelijker. Zo staan op de website vidlit.com tientallen voorbeelden verzameld van boekentrailers, sommige volwaardige speelfilmpjes van bijna vijf minuten; zoals het simpele, maar vermakelijke tekenfilmpje bij de roman How I Paid For College van Marc Acito.

De promotie van romans door middel van audiovisuele media is betrekkelijk nieuw, zegt Van Riele: „De uitgeverswereld is toch wat traditioneler in haar marketingopvattingen.”

Tegelijkertijd constateert marketingmanager Lorette van der Meij van AKO Boekhandels dat deze vernieuwende manier van boeken aanprijzen wel degelijk effect sorteert. „We hebben videoschermen in filialen waar veel mensen komen, zoals treinstations en Schiphol. Mensen willen snel een boek kopen maar weten niet welk. Als je dan een filmpje ziet dat je aanspreekt, is de keus snel gemaakt.”

Uitgeverijen experimenteren steeds meer met nieuwe manieren om hun boeken aan de man te krijgen. Zo verscheen bij uitgever Nijgh & Van Ditmar eerder dit jaar de roman van Karin Giphart met dvd. Het schijfje bevat een soort ‘achter de schermen’-relaas over de totstandkoming van haar roman: vergelijkbaar met de ‘extra’s’ die gebruikelijk zijn bij speelfilms op dvd.

Die anderhalf uur durende documentaire is zeker ook een promotiestunt om een bepaald publiek te trekken, vertelt publiciteitsmedewerkster Ilse van der Zee: „Jonge mensen vinden het interessant om te zien hoe je een boek maakt.” Inmiddels zijn ook al een paar honderd exemplaren verkocht aan een educatieve organisatie, zodat de dvd op scholen gebruikt kan worden.

Sinds kort heeft de uitgever een speciale afdeling die multimediale marketingideeën ontwikkelt. Op dit moment wordt druk gewerkt aan de lancering van de nieuwste roman van Arnon Grunberg, Tirza. Er is een trailer in de maak, er komt een weblog, waarop ook podcasts zijn te beluisteren, en ook met KPN wordt onderhandeld over een sms-actie: uit Grunbergs boek kun je ‘mooie zinnen’ als tekstbericht versturen.

Bekijk de boekentrailers op de volgende sites: www.vidlit.comwww.nrc.nl/media en www.arjenlubach.nl (na 22/8)