Zijn de uiltjes geveld door vogelgriep of niet?

Twee sperweruiltjes in Diergaarde Blijdorp zijn mogelijk overleden aan de vogelgriep. De verzorgers zijn ingeënt, maar voor bezoekers is het geen reden om niet meer te komen.

Paniek in de dierentuin? „Nee”, zegt Jan Klapwijk, hoofd communicatie van Diergaarde Blijdorp. „Verzorgers zijn niet ziek geworden, en we nemen geen enkel risico met de bezoekers. Er heerst hier eerder ongeloof. Dat dit juist Blijdorp overkomt, terwijl wij de eerste dierentuin waren die begon met het vaccineren van vogels.”

Mogelijk is in Diergaarde Blijdorp het eerste geval van de voor mensen gevaarlijke variant van vogelgriep aangetroffen. In de Rotterdamse dierentuin zijn twee sperweruiltjes (Surnia ulula) van drie maanden oud overleden die niet tegen het griepvirus H5N1 waren ingeënt.

Na onderzoek door het Erasmus Medisch Centrum en het Centraal Instituut voor DierziekteControle (CIDC) bleek dat er sterke aanwijzingen zijn dat de uiltjes stierven aan de agressieve variant H5N1.

Eind juli werden twee sperweruiltjes plotseling ziek. Op 7 augustus volgde een derde uiltje, uit hetzelfde nest. „Dieren worden wel vaker ziek”, zegt Klapwijk. „Wij waren niet meteen gealarmeerd.” Woensdag gingen twee van de drie uiltjes dood. Het vierde, en laatste, uiltje uit het nest vertoonde donderdag eveneens symptomen van ziekte. De twee uiltjes zijn uit voorzorg afgemaakt.

Het ministerie van Landbouw wacht nu eerst de definitieve tests van het CIDC af voordat het uitsluitsel geeft over de aanwezigheid van H5N1 in de dierentuin. De resultaten worden binnen zeven dagen verwacht. Vooralsnog nemen de ministeries van Landbouw en Volksgezondheid geen speciale maatregelen.

Op zondagmiddag was het druk in de Rotterdamse diergaarde: ongeveer 10.000 bezoekers. Zij lieten zich niet afschrikken door de verdenking. „Ik heb nog maar één mevrouw meegemaakt die haar toegangskaartje heeft ingeleverd toen ze hoorde dat hier mogelijk vogelgriep heerst”, vertelt een medewerkster van het bezoekerscentrum. Iedereen krijgt bij binnenkomst een folder met uitleg.

Als er inderdaad sprake is van vogelgriep, dan is de uitbraak in Diergaarde Blijdorp een geluk bij een ongeluk. Bij een uitbraak op een pluimveehouderij worden al gauw honderden vogels ziek voordat het hele bedrijf kan worden geruimd. Daardoor neemt de kans op verspreiding toe.

In een dierentuin is de kans op verdere verspreiding klein. De mogelijk besmette sperweruilen in Blijdorp zaten niet in een hok met duizenden dieren, en ook doen dierentuinen niet aan omvangrijke transporten van vogels of eieren. Een derde voordeel is dat Blijdorp zijn vogels al meer dan een jaar inent tegen de vogelgriep. Dat biedt individuele vogels geen waterdichte bescherming, maar vertraagt wel de verspreiding.

De vraag is wel hóe de sperweruilen besmet zijn geraakt. Opvallend is dat anderhalve week geleden in Duitsland, in Dresden, ook in een dierentuin vogelgriep werd geconstateerd. Daar ging een zwaan dood aan de ziekte.

Een andere mogelijkheid is dat de uilen besmet zijn door wilde vogels – dan zou er bijvoorbeeld besmette poep, of een verdwaalde wilde vogel, in de vogelverblijven terecht moeten zijn gekomen.

In Diergaarde Blijdorp zijn de ouders van de overleden sperweruiltjes inmiddels overgebracht naar een afgesloten volière. De lege kooi van de sperweruilen is afgezet met een groen lint. Bezoekers lopen er rustig langs, gunnen de kooi nauwelijks een blik waardig. Een kind zit op zijn knietjes voor de kooi, de handjes in het zand op de grond. „Dat kan allemaal geen kwaad”, zegt Klapwijk, „alleen als je direct contact hebt met de dieren en hun uitwerpselen loop je risico.”

De dierenverzorgers die wél intensief contact met de vogels hebben, slikken de virusremmer Tamiflu, en dragen beschermende kleding. Volgens de GGD is de incubatietijd van de ziekte zeven dagen. Maar bezoekster Loes Kamer is niet bang voor het virus: „Anders zou ik ook niet meer in mijn eigen tuin kunnen zitten.”

Informatie over vogelgriep is te vinden op:www.rivm.nl/gezondheid/infectieziekten/vogelgriep