Som als straatvechter naar Europees goud

Er kwam heel wat duw- en trekwerk aan te pas, maar aan het eind van de 800 meter kreeg Bram Som gisteren waar hij al jaren naar hunkert: goud.

Telkens als Bram Som werd geconfronteerd met de discrepantie tussen zijn talenten en zijn erelijst riposteerde de 800-meterloper: „Ik kán medailles winnen, het is alleen wachten op de dag dat alle puzzelstukjes in elkaar vallen.” En die dag kwam gisteren bij de Europese kampioenschappen atletiek in Gotenburg, waar de 26-jarige Arnhemmer de 800 meter won, na een bloedstollende race en twee uur nerveus wachten op de uitslag van het protest dat de Let Dmitrijs Milkevics tegen hem had ingediend. Uiteindelijk nam de jury geen maatregelen en kreeg Som met vertraging – de cérémonie protocolaire moest worden uitgesteld – zijn gouden medaille uitgereikt.

De onzekerheid over de rechtmatigheid van zijn zege duurde zo lang omdat Som op het laatste rechte stuk voor de finish Milkevics binnendoor passeerde en een zetje kreeg, waardoor hij een paar passen buiten de baan zette. Dat is reglementair verboden en voor de Let, die vierde was geworden, reden een protest in te dienen. Hij meende te zijn gehinderd door de Nederlander, die op zijn beurt vond dat daar geen sprake van was. „Ik stapte niet buiten de baan om Milkevics te passeren, maar omdat hij mij een duw gaf. Dat verschil werd gelukkig erkend door de jury. Het was zeker geen opzet. Milkevics liet een gaatje open en daar heb ik gebruik van gemaakt. Zo gaat dat, op de 800 meter is het vaak duwen en trekken.”

Nadat aan alle onzekerheid een eind was gekomen, besefte Som dat zijn andere benadering van de sport al binnen een jaar vruchten heeft afgeworpen. Aan de capaciteiten van de 800-meterloper twijfelde geen kenner, wel aan zijn mentale weerbaarheid. En dat realiseerde de atleet uiteindelijk zelf ook. Som: „Er moest wat veranderen, wilde ik medailles winnen. Ik moest mijn races met meer overtuiging lopen en vooral brutaler worden. Dat vergde een omschakeling, want ik ben van nature geen straatvechter. Ik heb echt moeten leren om zowel buiten als op de baan assertief te reageren. Ik heb dit jaar eindelijk de houding van: niet kletsen maar presteren.”

De metamorfose van Som was ook de buitenwereld niet ontgaan. Bij aankomst in Gotenburg was de gestopte Deen Wilson Kipketer de eerste die hem daarmee confronteerde. „Dit is jouw kans, Bram. Dit moet jouw toernooi worden”, zei de geboren Keniaan die zowel olympisch als wereldkampioen werd en nog steeds het wereldrecord op de 800 meter (1.41,11) op zijn naam heeft staan.

Aan die tijd kon Som bij lange na niet tippen. Maar daar maalde hij niet om. Gisteren ging het om de medailles, niet om een goede tijd. En evenmin om een mooie race, want als dat het uitgangspunt was geweest, zou Som zeker niet hebben gewonnen. „Tactisch leek het nergens op, het was zelfs waardeloos”, sprak de kampioen kritisch.

De Europese titel voor Som is niet alleen goed voor zijn zelfbeeld, maar is ook een grote triomf voor zijn trainer Honoré Hoedt. De man uit Arnhem die tevens bondscoach is voor de midden- en langeafstandslopers en gisteren zijn 47ste verjaardag vierde, stond het laatste jaar bloot aan steeds meer kritiek. Hij zou te soft zijn en te riskant trainen, omdat veel van zijn atleten met blessures kampen. Dat gold ook voor Som, die in het najaar van 2005 aan zijn achilleshiel werd geopereerd en pas sinds afgelopen voorjaar weer voluit kon trainen.

Het was verleidelijk voor Hoedt om gisteren zijn gelijk op te eisen, maar hij deed dat niet. „Ach, mensen praten zo veel, maar wie weet wat wij werkelijk doen? Het is gemakkelijk oordelen over een ander, maar ik ken mijn atleten als geen ander en geloof in mijn aanpak. We hebben in Nederland nu eenmaal geen Kipketer rondlopen. Onze atleten moeten gewoon hard werken om iets te presteren. En dat Bram sinds kort wordt bijgestaan door mentaal begeleider Marco Hoogerland ervaar ik niet als een nederlaag. Mijn ego is niet belangrijk, ik word niet kampioen. Het gaat om de atleet en daarvoor ben ik bereid in de begeleiding een ander ruimte te geven. Ik zou juist een slechte trainer zijn als ik dat niet zou toestaan.”

De Europese titel op de 800 meter ziet Som allerminst als een eindpunt, maar als een opmaat voor succes op de wereldkampioenschappen, die volgend jaar in het Japanse Osaka worden gehouden, en het jaar daarna op de Olympische Spelen in Peking. Maar dan zal Som met lopers van een ander kaliber te maken krijgen, zoals de Russische olympisch kampioen Joeri Borzakovski, die ontbrak omdat hij niet geïnteresseerd is in de EK en zich alleen nog kan motiveren voor wereldkampioenschappen en Olympische Spelen.