Mexico wacht nerveus op uitslag van hertelling

De linkse Mexicaanse politicus López Obrador eist het presidentschap op. Beslist de gedeeltelijke hertelling niet in zijn voordeel, dan staat het land een radicalisering van het straatprotest te wachten.

Sara Cordoba is een 25-jarige Mexicaanse met grote wimpers en nog grotere zorgen. Haar 106 miljoen inwoners tellende land beleeft al wekenlang een steeds uitzichtlozere confrontatie tussen arm en rijk, tussen het geïndustrialiseerde noorden en het boerenzuiden, tussen blank en minder blank. „De polarisatie heeft zulke onaangename vormen aangenomen dat ik niet meer zie hoe verzoening mogelijk is”, zegt ze. Sara neemt de benen. Over twee weken vliegt de talentvolle, blanke industriële vormgeefster naar Amsterdam.

Er is inderdaad weinig aanleiding te denken dat de strijd tussen de aanhangers van de man die volgens de kiescommissie vorige maand de Mexicaanse presidentsverkiezingen heeft gewonnen, de conservatief en favoriet van het bedrijfsleven Felipe Calderón, en de fans van de linkse Andrés Manuel López Obrador (AMLO), snel tot het verleden behoren.

„Als het moet zullen we nog jarenlang doorgaan met onze acties”, zei AMLO gisteren tot vele duizenden demonstranten in de brandende zon. Zijn supporters, die al twee weken voor chaos zorgen in de toch al overbevolkte stad met een tentenkamp dat zich over zeven kilometer uitstrekt, lieten hem weten niet te verzaken.

„We willen niet langer geregeerd worden door marionetten van het grootkapitaal”, zegt de 72-jarige Félix Vargas uit Guadalajara. Hij deelt met zijn echtgenote één gele protestvlag – van de Partij van de Democratische Revolutie – en één viskrukje midden tussen alle demonstranten. „We blijven protesteren totdat wordt erkend dat López Obrador slechts als gevolg van fraude heeft verloren. We hebben niets te verliezen.”

De vertrekkende vormgeefster Cordoba vertelt dat ze tot een dag voor de verkiezingen vast van plan was te stemmen op de kandidaat van de verandering. „Maar toen zei López Obrador dat hij de uitslag alleen zou accepteren als hij tot winnaar werd uitgeroepen. Dat vond ik zo’n gevaarlijk populisme dat ik alsnog voor Calderón koos. En al mijn vrienden die toch voor AMLO kozen, hebben daar spijt van nu ze zien wat een slechte verliezer de man is.”

„Het is afgelopen met het racisme”, zei de spreekstalmeester die het publiek gisteren opwarmde voor de komst van López Obrador. „Nu Bolivia dit jaar aantoonde dat de kandidaat van de armen en de indianen, Evo Morales, het establishment kon verslaan, hoeft Mexico niet achter te blijven.”

López Obrador voelt het zijn ‘historische plicht’ de strijd niet op te geven. Al het andere is verraad aan de aspiraties van de onderklasse die de voormalige burgemeester van Mexico-Stad op het schild heeft gehesen. „We kunnen geen onwettige regering accepteren.”

Mocht ondanks de nu lopende beroepsprocedures die López Obrador heeft aangespannen bij het Electorale tribunaal toch Felipe Calderón op 6 september tot winnaar worden uitgeroepen dan kiest AMLO voor verder burgerverzet. Als de politieke en juridische instanties hem niet helpen, moet de straat uitkomst bieden.

López Obrador kondigde gisteren aan van plan te zijn op 16 september, de Mexicaanse Onafhankelijkheidsdag, op het centrale stadsplein Zócalo een nationale historische conventie te beleggen. Daar zullen „vertegenwoordigers van alle Mexicaanse volken” besluiten of er een schaduwregering moet komen „om de onafhankelijkheid van Mexico te verdedigen”.

AMLO heeft ook de hulp van het buitenland ingeroepen. De politicus die buitenlandse bemoeienis steeds heeft afgewezen en ook geen buitenlandse investeringen in de Mexicaanse olie-industrie accepteert, is nu van mening veranderd. In een ingezonden artikel in The New York Times van afgelopen vrijdag schreef hij „de steun en de goodwill van de internationale gemeenschap” nodig te hebben.

Het buitenland moet er volgens hem bij de Mexicaanse regering op aandringen dat alle stemmen van de verkiezingen opnieuw worden geteld. Eerder hebben de VS en de EU Calderón gefeliciteerd met zijn overwinning. De EU, die 80 waarnemers stuurde tijdens de verkiezingen, zei dat er geen aanwijzingen zijn voor fraude.

Vannacht is de hertelling beëindigd die het Electorale Tribunaal had gelast in 11.839 stembussen. Dat is negen procent van het totaal. Onduidelijk is wanneer de uitslag van die hertelling officieel bekend wordt. Maar uit mededelingen van de strijdende politieke partijen blijkt dat ook die bekendmaking alleen maar tot verdere verdeeldheid zal leiden.

Volgens López Obrador zijn in de hertelling grote onregelmatigheden gebleken en rest het tribunaal niets anders dan hem als winnaar uit te roepen. Volgens Calderón zijn slechts minieme verschillen geconstateerd die de oorspronkelijke uitslag – die hem 240.000 stemmen meer gaven – niet noemenswaardig aantasten.

Volgens de Mexicaanse historicus Enrique Krauze zal het protest van López Obrador „verder radicaliseren” als het Tribunaal niet doet wat AMLO wil, zo schreef hij gisteren in de krant Reforma. „Zijn aanhangers zullen regeringsgebouwen innemen, misschien een schaduwregering installeren en wellicht beginnen met een hongerstaking. De vijandelijkheden nemen toe tot ze tot een uitbarsting komen.”