Exotische huisdieren bedreigen onze fauna

Ontsnapte reptielen bedreigen inheemse dieren

Zo ontstaat faunavervuiling

De komkommerberichten over uitgezette slangen in het Drentse plaatsje Eelde hebben nogal wat ophef veroorzaakt. Uit angst voor de slangen slapen sommige bewoners in het dorp ’s nachts met alle ramen dicht. We zijn bang voor onze eigen gezondheid, maar niemand heeft het over de gevolgen voor de natuur zelf.

In Nederland worden veel exotische reptielen als huisdier gehouden. Ze zijn in de winkel te koop, maar vakantiegangers nemen ze ook mee uit het buitenland. Bekend zijn de uit Amerika afkomstige roodwangschildpadden en brulkikkers. Maar als de hobbyist het dier beu is, laat hij hem ergens buiten vrij. Een enkel ontsnapt dier geeft voor de natuur nauwelijks een risico, maar grotere aantallen losgelaten of uitgezette dieren wel.

Uitheemse dieren zijn niet aangepast aan de omstandigheden in Nederland, zodat de kans groot is dat ze daardoor snel dood gaan of in ieder geval niet tot voortplanting komen.

Maar de dieren die wel weten te overleven, kunnen zich als roofdier gedragen of zich mengen met de inheemse individuen. En dat is niet de bedoeling.

Door directe predatie kunnen lokale populaties het loodje leggen; en dat is op zijn minst ongewenst, maar ronduit erg als het om een zeldzame soort gaat. Zo hebben uitgezette, uitheemse zonnebaarzen inmiddels de bedreigde inheemse knoflookpadden verdreven.

Wanneer uitheemse soorten zich mengen met de onze, worden vreemde eigenschappen ingebracht, die tot verzwakking van de lokaal aangepaste populatie kunnen leiden. Zelfs dieren uit andere delen van het land kunnen dat effect teweegbrengen. Kikkerpopulaties die op een afstand van 100 km van elkaar leven, hebben al verschillen in aanpassing aan hun leefomgeving. Toch worden over heel Nederland kikkereieren aangeboden voor tuinvijvers. Er zijn ook wetenschappelijke argumenten die pleiten tegen uitzetten: nuttig onderzoek naar de erfelijke eigenschappen van onze inheemse populaties wordt onmogelijk gemaakt.

De Nederlandse fauna heeft het al moeilijk. Juist veel soorten reptielen en amfibieën staan op de Rode Lijst. Die zitten niet te wachten op een extra bedreiging. Bestrijd het probleem bij de bron: neem geen wild mee uit het buitenland en koop ze niet in de winkel.

Dr. Anton Stumpel is onderzoeker bij instituut Alterra, Universiteit Wageningen