Weer heeft generaal Musharraf iets uit te leggen

Pakistan staat opnieuw in het centrum van de aandacht na de verijdelde terreuraanslagen van eergisteren. Is het land werkelijk een bondgenoot in de strijd tegen terrorisme, of onder president Musharraf nog altijd een broedplaats van militanten?

Het Pakistan van president Pervez Musharraf heeft deze week opnieuw zijn twee gezichten getoond aan de wereld. Als bestrijder van terrorisme en bondgenoot van de Verenigde Staten en Groot-Brittannië. Maar ook als thuishaven van gewelddadige extremisten. Wat is nu het ware gezicht van de Islamitische Republiek Pakistan?

Aan het verijdelen van het in Groot-Brittannië onthulde terreurcomplot om vliegtuigen boven de Atlantische Oceaan op te blazen, ging een strak gecoördineerde operatie vooraf, waarbij Britse, Amerikaanse én Pakistaanse inlichtingendiensten betrokken waren. Cruciale informatie kwam van verdachten die begin deze week in Pakistan waren gearresteerd. Want behalve in Engeland zijn aanhoudingen verricht in de Pakistaanse steden Karachi en Lahore. Volgens Pakistaanse kranten zijn eergisteren nog meer Britse moslims aangehouden in het zuiden van Pakistan.

Los daarvan: ook de verdachten die in Londen zijn aangehouden met een Brits paspoort, zijn in meerderheid van Pakistaanse afkomst.

Hoe zal Islamabad dit keer reageren? Toen ruim een jaar geleden de Londense metro werd getroffen door bomaanslagen, bleken enkele daders ook van Pakistaanse afkomst te zijn. Eentje had zelfs vlak voor de aanslagen Pakistan bezocht, waar hij onder meer naar een madrassa was geweest.

Deze koranscholen genieten een dubieuze reputatie. Volgens Westerse veiligheidsexperts zijn sommige madrassa’s broeinesten van extremisme en worden ze gebruikt als rekruteringskampen voor potentiële terroristen. President Musharraf kondigde meteen maatregelen aan om de koranscholen onder toezicht van de staat te krijgen en eiste dat alle buitenlandse studenten zouden worden verwijderd.

De Pakistaanse minister van Informatie, Tariq Azim Khan, benadrukte gisteren in Islamabad dat de in Groot-Brittannië aangehouden verdachten daar ook geboren en getogen zijn. Over de in Pakistan aangehouden verdachten hield hij wijselijk zijn mond. Over de connectie met Pakistan, zei hij eveneens niets.

Voor generaal Musharraf, die eind 1999 de macht greep, moeten de jongste onthullingen een hard gelag zijn. Vijf jaar geleden, na 11 september, schaarde hij zich aan de zijde van de VS in de strijd tegen terrorisme. Pakistan was decennialang een vrijplaats geweest voor allerhande militante groeperingen, die door de Pakistaanse inlichtingendienst werden gebruikt om onrust te zaaien in buurlanden als India en Afghanistan. Niettemin liet Musharraf van de ene op de andere dag de jarenlange steun aan de Talibaan in Afghanistan vallen. Ook trok hij support aan terreurgroepen die strijden voor afscheiding van Kashmir van India grotendeels in.

Met zijn manoeuvre verloste Musharraf Pakistan uit zijn internationale diplomatieke isolement. Pakistan werd ineens een bondgenoot. Desondanks blijft de naam Pakistan steeds weer vallen als er terroristische aanslagen zijn of plannen worden onthuld – in India, Afghanistan, de VS en en Groot-Brittannië. En dat is pijnlijk voor de president.

Hoewel de VS Musharraf officieel nog altijd steunen, zijn er wel steeds meer mensen die vraagtekens plaatsten bij zijn beleid en bereidheid terroristen echt aan te pakken. Volgens Afghanistan, eveneens een bondgenoot van de VS, biedt Pakistan onderdak aan strijders van de Talibaan, die vervolgens aanslagen uitvoeren op Afghaanse doelwitten. De Amerikaanse minister van Defensie, Rumsfeld, liet zich onlangs nog ontvallen dat Pakistan mogelijk een safehaven is voor de Talibaan.

Deze maand staat in het Pakistaanse maandblad Herald een onthullende reportage (The Waiting Game) over verschillende trainingskampen voor militanten in de North West Frontier Province, die grenst aan Afghanistan. Volgens the Herald zouden daar meer dan duizend strijders aanwezig zijn, klaar voor actie in onder meer India’s Kashmir. Ze zouden, naar eigen zeggen, gewoon geld krijgen van de Pakistaanse inlichtingendienst. Dat zou, in het gunstige geval, een aanwijzing kunnen zijn dat Musharrafs invloed in bepaalde delen van het militaire establishment beperkt is. Daarnaast zijn er ook nog regio’s als Balochistan en Noord- en Zuid-Waziristan, waar de Pakistaanse autoriteiten voortdurend in de clinch liggen met lokale stammen en waar bijna wekelijks aanslagen plaatshebben.

Tekenend voor het twijfelachtige beleid van Musharraf is ook dat de autoriteiten afgelopen dinsdag opnieuw opriepen tot het wegsturen van buitenlandse studenten aan madrassa’s. In een jaar tijd is er blijkbaar weinig veranderd. Het toont aan dat Musharraf geen vuist kan maken tegen de geestelijke leiders in zijn land, die vinden dat hij zijn oren te veel naar de VS laat hangen. Bij grote delen van de bevolking is Musharrafs Amerikaanse bondgenoot, die als anti-islam worden gezien, allerminst geliefd.

Kortom: Musharraf loopt op eieren – in eigen land en daar buiten. Hoe lang zal het Westen hem blijven steunen en geloven en hoe lang zal hij in Pakistan worden getolereerd? De tijd begint te dringen voor hem: volgend jaar zijn er presidentsverkiezingen en Musharraf heeft belooft zijn generaalsuniform in de kast te hangen en mee te doen als burger. Zal hij die stap naar democratie kunnen maken?