Vrije geesten

Hans Ree weet wie zich in 64 velden laten opsluiten

Het komt vaak voor dat iemand die een compliment uitdeelt daarmee in feite zichzelf wil beschrijven en dat deed Alexander Morozevitsj na zijn toernooioverwinning in Biel, toen hij Magnus Carlsen, die hem daar twee keer had verslagen, een ‘vrije geest’ noemde.

In de schaakwereld is Morozevitsj de vrije geest bij uitstek en er werd zelfs geschreven dat in één partij van hem uit Biel meer creativiteit was te vinden dan in alle partijen van het toernooi in Dortmund samen.

Een beetje overdreven was dat wel, maar het Dortmund Sparkassen toernooi, dat ongeveer gelijk met Biel werd gespeeld, was inderdaad nogal saai. Vladimir Kramnik en Peter Svidler wonnen het met de zuinige score van 4,5 uit 7, gedegen en keurig, maar zonder de hartverwarmende avonturiersgeest van Morozevitsj en die andere vrije geest, Magnus Carlsen.

Er bleek ieder geval uit dat Kramnik de malaise van de afgelopen jaren heeft overwonnen. Voorlopig zullen we hem niet meer in actie zien, want hij moet zich voorbereiden op zijn match tegen wereldkampioen Veselin Topalov, die op 21 september begint in de Kalmukse hoofdstad Elista. Deo volente en als het Kirsan Iljoemzjinov behaagt, zeggen we er altijd voorzichtig bij als het om evenementen van de FIDE gaat.

Vandaag eindigt in Vlissingen het Hogeschool Zeeland toernooi, het laatste van de drie sterke open toernooien waarmee de Nederlandse schakers de zomer doorkomen. Toen hij dit jaar de eerste twee gewonnen had zei Friso Nijboer dat hij in Vlissingen voor de hattrick zou gaan. Hij hield woord en deelde na zes ronden met 5,5 punt de eerste plaats met drie anderen, onder wie de dertienjarige Indiase grootmeester Parimarjan Negri.

In de eerste twee ronden hebben de topspelers in Vlissingen altijd tegenstanders met een veel lagere rating, maar het blijft toch oppassen geblazen. Zo speelde Nijboer in de tweede ronde tegen Sjoerd Plukkel, die weliswaar genomineerd werd voor de titel van sportman van het jaar 2002 van de stad Hoorn, maar met een bescheiden internationale rating van 2148 toch niet geacht werd om het Nijboer moeilijk te maken.

Behalve van een gewone schaakclub is Plukkel ook lid van de SSC Fusion, een vereniging die begon als schaak- en shogiclub en waar nu voornamelijk gepokerd schijnt te worden. Ook een vrije geest dus, die zich niet in 64 velden laat opsluiten.

Misschien was het zijn pokerexpertise die Plukkel ertoe bracht om in verloren stelling een gokje te wagen door nog een stuk in te zetten. Hij werd beloond, had even later de gelegenheid om mat in drie te geven, maar binnen een minuut was hij weer alles kwijt, zoals dat onder pokeraars kan gaan.

Nijboer – Plukkel, Hogeschool Zeeland toernooi

1. e4 d6 2. d4 Pf6 3. Pc3 Pbd7 4. g4 In alle openingen spelen agressieve spelers tegenwoordig als het maar even kan g2-g4. 4...h6 5. Le3 e5 6. h3 c6 7. Pge2 Le7 8. Pg3 exd4 9. Dxd4 Pe5 10. Le2 g5 Zo verzekert zwart zich van het mooie veld e5 voor zijn paard, maar dat is ook het enige mooie aan zijn stelling. 11. 0-0-0 Le6 12. Pf5 Lxf5 13. exf5 Da5 14. Kb1 Pfd7 15. f4 gxf4 16. Lxf4 0-0-0 17. De3 Wit staat beter en zwart laat nu min of meer noodgedwongen zijn h-pion in de steek om een aanval op te bouwen die inderdaad niet ongevaarlijk voor wit is. 17...The8 18. Lxh6 d5 19. Dc1 Pb6 20. h4 Lb4 21. Th3 d4 22. Pe4 Pxg4 23. Lxg4 Txe4 24. Lf3 Te5 Hij wil de toren via de vijfde rij bij de koningsaanval inzetten, maar dat lukt niet. Beter was 24...Tee8. 25. Lf4 Tb5 26. Le2 Tbd5 27. f6 Te8 28. Lf3

Zwart moet nu een kwaliteit verliezen, want 28...Tdd8 29. Lg4+ zou hopeloos voor hem zijn. In grote tijdnood – volgens de website van het toernooi had hij nog minder dan een minuut – waagt hij een gokje met een stukoffer. 28...Lc3 29. bxc3 Nijboer kan ook niet veel tijd meer gehad hebben, anders had hij deze vreselijke zet niet gedaan. Na eerst 29. Lg4+ en pas daarna 30. bxc3 zou hij zonder problemen een stuk voor staan. 29...Tb5+ Een pijnlijk schaak dat Nijboer over het hoofd moet hebben gezien. 30. Db2 Txb2+ 31. Kxb2 Pa4+ Met 31...Pc4+ kon zwart mat in drie zetten geven. 32. Kc1 Pxc3 En hier kon zwart de partij beslissen met 32...Df5, wat nog meer materiaal wint. 33. Lg4+ Kd8 34. Txd4+ Pd5 35. Tb3 Te1+ 35...Dxa2 was nog steeds heel goed voor zwart. 36. Kb2 Nu leeft wit weer een beetje. 36...Dc5 37. c3 b5 38. Lf3 b4 39. Ld2 Hier overschreed zwart de tijd. Hij staat misschien nog steeds gewonnen, maar makkelijk is het niet meer.