Nooit meer koken: eet rauw

In New York is het al een trend: rauw eten. Anneke Bots zoekt raw food-aanhangers op in de heuvels bij Marbella en op de Noordermarkt in Amsterdam

Vliegensvlug rent Balta (44) in de hete zon over zijn land. Met zijn lange manen, grijze baard en flinke beharing op borst en rug vliegt de oermens op blote voeten de steile heuvels op en de rotsachtige stukken af. Onder de mangoboom hangt een hangmat. „Dit is mijn bed”, wijst hij. „Contact met de aarde geeft veel energie.”

Hier in het dal van een beekje, een tiental kilometers landinwaarts van het Zuid-Spaanse Marbella, woont Balta op zijn raw food-commune, waar geïnteresseerden tegen kost en inwoning kunnen verblijven. Al zestien jaar is Balta een raw food-eter – volgens eigen zeggen was hij de eerste in Spanje. Hij leeft van wat er groeit op zijn lap grond: noten, avocado’s, sinaasappels, citroenen, mango’s. Je plukt ze hier zo van de bomen. In groenten en fruit zitten alle voedingsstoffen die je lichaam nodig heeft, vindt Balta. En hij eet alles rauw. „Geen enkel dier kookt zijn voeding, waarom zouden wij dat wel doen?” Balta heeft er veel over gelezen, en hij weet het zeker: gekookt voedsel is als gif voor het lichaam. „We zijn niet gemaakt om verhit voedsel tot ons te nemen. Wie ziek is, beperkt zich toch ook het liefst tot fruit?”

Een paar bananen liggen in de zon te drogen. Dat mag wel, volgens de raw food filosofie. Zolang de verhitting maar niet boven de 40 graden komt. Dat er vliegen op de bananen afkomen, lijkt Balta niet te deren.

Twintig kilometer verderop woont de Britse Gary, al twaalf jaar raw-foodist. Hij leeft vooral van fruit en bladgroen, vertelt hij. In tegenstelling tot Balta is Gary niet bepaald een wandelende reclamezuil voor deze leefstijl. Met zijn ingevallen gezicht en slecht gebit oogt hij niet erg gezond. Toch vindt Gary dat hij ten goede is veranderd sinds hij alles rauw eet. „Mijn smaak, gehoor en gevoel zijn veel sterker geworden.”

Niet alleen natuurfreaks in landen waar je het fruit zo van de bomen kunt plukken, eten rauw. Raw food begint ook Nederland te veroveren, te beginnen met Amsterdam. Al moet je in dit koude landje misschien iets beter je best doen. Als je ervoor kiest om alleen te eten wat het land je brengt, dan kom je al snel bepaalde voedingsstoffen te kort, oordeelt Diana Store, zelf al zes jaar honderd procent rauw. „Vroeger kon het wel, maar toen zaten er veel meer voedingsstoffen in de aarde. Ik zou mezelf er nu niet meer toe beperken. Het is belangrijk om uitgebalanceerd te eten.”

Store staat elke zaterdag op de Noordermarkt in Amsterdam met een stalletje met superfood, producten bomvol gezonde stoffen als magnesium, anti-oxidanten, enzymen, vitaminen. Denk aan algen, potten met groene enzymen, pure cacaobonen en tarwegras, zelf door Store gekweekt op haar Amsterdamse balkon. Allemaal rauwe, natuurlijke producten die bijdragen aan een gezonde, uitgebalanceerde voeding.

Overstappen op een honderd procent raw food-dieet betekent nogal wat. Brood, pasta, rijst en aardappelen kunnen allemaal niet meer, evenmin als producten die misschien wel rauw lijken, maar het niet zijn omdat ze gepasteuriseerd zijn. E-nummers, geur-, kleur- en smaakstoffen en alles waar genetische manipulatie aan te pas is gekomen zijn helemaal uit den boze. Raw food-aanhangers eten alleen plantaardig en zo biologisch mogelijk. Het idee is dat bij verhitting boven de veertig graden het meeste van wat er gezond is aan voeding, zoals vitaminen, mineralen en enzymen, verloren gaat.

afvallen

Wie zich aan het rauwe dieet houdt, zweert erbij. Het geeft onstuitbare energie, je zintuigen werken beter, je slaapt dieper en je gaat helderder denken – zeggen de adepten. Bovendien zou het een goede manier zijn om af te vallen. Geen wonder dat half Hollywood raw food omarmd heeft. De bekendste aanhanger is Demi Moore, maar ook Brian Adams, Gwyneth Paltrow, Woody Harrelson, Sting, Alicia Silverstone, Angela Bassett en Donna Karan zijn fan. „Soms is de eerste motivatie om kilo’s kwijt te raken”, vertelt Store, „maar mensen voelen zich er zo goed bij dat ze er nadat ze hun streefgewicht hebben bereikt vaak mee doorgaan, of deels rauw blijven eten.”

Gezond eten leeft erg aan de oost- en westkust van de Verenigde Staten. In New York is de levensstijl al behoorlijk ingebed in de stadscultuur: in restaurants als Pure wordt volgens de rauwe voorschriften gekookt, en bij sapketen Jamba Juice staan dagelijks mensen in de rij voor een glas geperst gras (wheatgrass), aangeprezen als een vetvrije, ‘all-natural detoxifier’.

Hier in Nederland is het nog een beperkte groep die zich bezighoudt met rauwe voeding, hoewel er geleidelijk meer belangstelling voor komt. Store merkt dat aan de interesse voor haar raw food-workshops, waarin ze mensen bijvoorbeeld leert om rauwe soep of rauwe lasagne te maken – rauw eten is meer dan alleen een salade of wat fruit.

De mensen die erop afkomen, variëren in leeftijd. Behalve de nog zeldzame, pure raw food-aanhangers zitten er vegetariërs en veganisten bij, die experimenteren met rauw voedsel of graag de overstap willen maken. Volgens Store hoeft raw food absoluut niet saai te zijn. Je kunt het volgens elke keuken bereiden: Indiaas, Thais, Italiaans, Mexicaans, wat je maar wilt. En ja, een lasagne kan dus ook rauw. Niet met echte pastabladen natuurlijk, als alternatief gebruikt Storee dunne plakken courgette. De kaassaus bovenop is gemaakt van noten. Store heeft overal wel een rauwe oplossing voor. „Als je rauwe voeding interessant wilt maken, moet je er moeite in steken. Hoewel gewoon dingen bij elkaar doen ook heerlijk is, zoals in een salade of een smoothie van allemaal soorten groenten. Alles in de blender en mixen maar.”

Store ziet deze manier van eten niet als iets opgeven, maar juist als toevoegen, zegt ze. Ze mist niks. Haar smaak is veranderd, ze taalt niet meer naar gekookt eten. Maar dat is uitzonderlijk, erkent ze. Hele forums op internet zijn gewijd aan stiekeme verlangens naar ‘foute’ voeding. Voor nieuwelingen zijn vooral de graanproducten een heikel punt, merkt Store. Om de overstap te vergemakkelijken kunnen ontkiemde granen en zaden helpen, zoals alfalfa en tarwegras. En dehydrated food, mengsels van lijnzaad, groente en noten die urenlang, soms bijna een etmaal in een speciale oven worden gedroogd – niet heter dan veertig graden uiteraard. Daarmee kun je een knapperige structuur maken die lijkt op baksels zoals koekjes, crackers of een basis voor een pizza.

Partyganger

Zo komt de rauwe thuiskok aan zijn trekken. Maar ook de rauwe uitgaansliefhebber kan in Amsterdam terecht. Bij Keung Man, ooit een enorme vleeseter én partyganger, die in 2000 van de ene op de andere dag raw foodist werd. Een extreme stap, zegt hij; de meeste mensen doen het geleidelijker. „Maar het mooie is dat je zo ook in één klap ervaart wat het met je lichaam doet.” Wat Man als raw foodist al gauw miste, was een plek om te feesten, „met goede muziek, waar je uit je dak kunt gaan zonder meteen in de rook te staan en omringd te worden door lallende mensen”. Hij kwam daarom regelmatig met een paar vrienden bij elkaar om lekkere muziek te draaien en chocolade-smoothies te drinken. Dat was het begin van wat nu de Chocolate Club is. Hip to be healthy and cool to be consious is het motto van het maandelijkse toxicity free event in Amsterdam, een ‘gifvrije’ clubavond, zonder drugs, alcohol of sigaretten. Wat er wel op de kaart staat? Goji sap, Kombucha campagne, fruit cocktails, smoothies en een gourmet rawfood diner – rauw avondeten in stijl. Man wil zelf nooit meer anders dan raw food. „Ik heb geen andere keuze”, zegt hij resoluut.

„Raw food is meer dan een dieet,” ervaart ook Store. „Het is als een reis. Het verandert je hele leven. Je kunt niet anders dan gaan voor wat je echt wilt.” Drie jaar geleden zei ze haar baan op als landschapsarchitecte op om andere mensen die meer over raw food willen weten op weg te helpen. Man doet dat ook graag, maar hij is niet meer zo dogmatisch als in het begin, zegt hij. „Vroeger was ik een Don Quichot die iedereen wilde overtuigen. Nu ga ik ervan uit dat als mensen geïnteresseerd zijn, ze me vanzelf weten te vinden.”

Meer informatie over de raw food-workshops van Diana Store: www.rawsuperfoods.com. De Chocolate Club is elke eerste zaterdag van de maand in het Mirrorcentre in Amsterdam, www.chocolateclub.nl. Op zondag 8 oktober organiseert Diana Store een lezing met twee experts op het gebied van raw food: arts Gabriel Cousens en voedingsdeskundige Brian Clement in de Muiderkerk in Amsterdam.