‘Lampenstad decor van fantasie’

Deze zomer studeerden aan de kunstacademies weer honderden kunstenaars af. In deel vijf van een serie Janneke Zantinge van de Utrechtse academie.

Een grijze stad met hoekige gebouwen. De grootste een toren van een meter hoog, de kleinste een huisje van een centimeter of 25. Ze staan dicht bij elkaar op een tafel. Alle gebouwtjes zijn anders, maar ze hebben allemaal een opening waar warm licht uit schijnt. Een stad van lampjes.

Op de tiende etage van de uitgewoonde kantoortoren waar de Utrechtse HKU dit jaar de examenexpositie hield, had vormgeefster Janneke Zantinge (26) haar afstudeerproject Utopia een prachtige plaats gegeven. Voor de ramen met uitzicht over Utrecht kreeg de verzameling van 23 eigenzinnige lampen in de vorm van kleine, abstracte gebouwen iets echts, alsof het zou kunnen bestaan naast die werkelijke stad achter de ramen.

Het grijze materiaal waar ze van gemaakt zijn is een eigen uitvinding van Zantinge. „Ik ben een kartonfreak”, zegt ze. „Ik heb grijs boardkarton van 2,5 millimeter geïmpregneerd met epoxy. Daardoor wordt het sterk en bewerkbaar en krijgt het een look van gepolijst beton. Dat is een cadeau van het materiaal.”

Zantinge koos voor karton omdat ze niet houdt van gedoe met materiaal of fabrikanten. „Karton kan ik zelf met mes en lijm verwerken. En de ruimtelijke schetsen zijn vaak beter dan het affe product. Het boetserende raak je snel kwijt als je het netjes namaakt in een ander materiaal.”

Samen zijn de lampjes volgens Zantinge een utopia. „Een decor voor je eigen fantasie. Het moest de werking hebben van een illustratie in een kinderboek of stripboek. Ik geef het decor, de aanschouwer moet het laten leven. Je kunt er in gedachten doorheen lopen of vliegen. Het is voeding voor de fantasie. Daarnaast zijn het lampjes.”

Ze wist al lang dat haar afstudeerproject de vorm zou krijgen van een stad, groot of klein. Ze kwam uit op het idee van de lichtende koepel die als het donker is boven iedere stad hangt. Haar inspiraties zijn de in zwierige sciencefictionstijl getekende stripboeken van Don Lawrence (ze is fan van Storm) en de Italiaanse designstroming Memphis uit de jaren tachtig. Aldo Rossi’s stad van serviesgoed noemt ze als voorbeeld. „Dat gaf me het idee dat het klein kon. Maar het heeft ook met Joep van Lieshout te maken die echt bewoonbare omgevingen heeft gemaakt.”

Terwijl de buitenkant van de lampen als glanzend beton is, zijn de rechthoekige openingen waar het licht uitkomt juist warm gekleurd. „De kleuren zijn zo gekozen dat ze iets met licht doen. Ze reflecteren of versterken het, of geven er een gloei-effect aan, zoals het bladkoper.”

Zantinges Utopia zorgde voor veel reacties in Utrecht. Aan bestellingen en nieuwe exemplaren voor exposities en winkels heeft ze voorlopig bijna een dagtaak. „Overweldigend wat op je afkomt. Misschien mag ik eind oktober ook meedoen aan de expositie van het tijdschrift Items op de designweek in Eindhoven.” Utopia ziet ze als een project om haar naam mee te vestigen. „Over een jaar of twee begin ik iets nieuws. Elke dag na het werk ben ik daar nu al een uurtje over aan het denken. Het zullen unieke en handgemaakte producten blijven, dat is mijn ding, al is het commercieel gezien niet erg handig. Maar misschien heb ik hiermee mijn eigen ambacht wel gecreëerd.”

De Utopialampjes staan in september op een expositie bij galerie Lous Martin in Delft. Inl. www.jannekezantinge.nl. Eerdere afleveringen op www.nrc.nl.