Keuzes Van Basten zijn moeilijk te beredeneren

Het Nederlands elftal begint aan het kwalificatietoernooi voor het Europees kampioenschap voetbal van 2008 zonder Mark Van Bommel en Ruud van Nistelrooy. Ze zijn het slachtoffer van een bizar selectiebeleid.

Het was al bekend dat Marco van Basten lak heeft aan reputaties. Dat ondervonden eerder Clarence Seedorf, Roy Makaay, Edgar Davids, Patrick Kluivert en Mark van Bommel. Zij werden om uiteenlopende redenen niet geselecteerd voor het Nederlands elftal door de eigenzinnige bondscoach. Het mag rigoureus worden genoemd dat nu ook Ruud van Nistelrooy kan worden toegevoegd aan dit illustere rijtje namen. De befaamde spits ontbreekt samen met Mark van Bommel op het lijstje van achttien namen dat Van Basten heeft samengesteld voor de oefeninterland tegen Ierland van volgende week woensdag.

De Brabander, onlangs nog met veel trompetgeschal binnengehaald door Real Madrid, is niet goed genoeg meer voor Oranje. Hij brak in de prestigieuze Premier League in het shirt van Manchester United vele records en trof ook afgelopen seizoen nog in 35 wedstrijden 21 keer doel. Desondanks moet Van Nistelrooy op dertigjarige leeftijd vrezen voor zijn interlandloopbaan. Van Basten draaide er gisteren niet om heen dat hij de kwaliteiten van Dirk Kuijt, Klaas-Jan Huntelaar en Jan Vennegoor of Hesselink hoger aanslaat. Met hen wil hij verder op weg naar het EK 2008, waarvoor in september de kwalificatieduels beginnen tegen Luxemburg en Wit-Rusland.

De bondscoach maakt bizarre keuzes die moeilijk zijn te beredeneren. Hij zoekt internationals die passen bij zijn visie. Hij formeert geen elftal rondom de beste spelers waarover hij kan beschikken. Van Nistelrooy (54 caps, 28 doelpunten) heeft de reputatie die hij in het clubvoetbal opbouwde zelden waargemaakt in het shirt van Oranje. Maar hij was een topspeler in Nederland, de Premier League en de Champions League.

De voetballers die Van Nistelrooy én Van Bommel hebben verdrongen in Oranje zijn in elk geval spelers die internationaal nog niets hebben bewezen. Huntelaar is op bescheiden niveau een fenomeen gebleken. Hij heeft slechts een paar balcontacten nodig om te scoren. Maar hij is geen meevoetballende spits die een gevaarlijke aanval kan opzetten. Zeker niet als hij op de huid wordt gezeten door onverzettelijke verdedigers van het kaliber Marco Materazzi. Huntelaar was niet goed genoeg voor het WK, meende Van Basten nog kortgeleden.

Kuijt heeft evenmin een passeerbeweging en is een spits met beperkte kwaliteiten die hij geweldig goed weet te camoufleren door elke wedstrijd keihard te werken. Een speler met de juiste profinstelling, zonder kapsones. Kuijt heeft voor op Van Nistelrooy dat hij op de rechter- én desnoods op de linkerflank kan opereren. Maar daarmee stelt hij ‘Van the Man’ nog niet in de schaduw.

De plek van Van Bommel (FC Barcelona) wordt wellicht ingenomen door Denny Landzaat (Wigan Athletic) en Nigel de Jong (HSV). Twee spelers met wat meer defensieve kwaliteiten en een grotere speldiscipline. Maar ook hier lijkt Van Basten ervaring en individuele klasse in te leveren voor de opbouw van het team.

Van Bommel stelde teleur in de fataal verlopen achtste finale op het WK tegen Portugal. Van Nistelrooy had het al eerder verbruid bij Van Basten en bleef toen aan de kant. De bondscoach uitte op een persconferentie in Freiburg de nodige kritiek op zijn spel. Dat de spits telkens werd geconfronteerd met vleugelspelers (Arjen Robben en Robin van Persie) die op eigen succes uit waren, vond hij geen excuus. Dat het middenveld niet aansloot zag hij evenmin als een verzachtende omstandigheid voor Van Nistelrooy.

Van Basten deed zijn uitspraken zonder Van Nistelrooy daarover vooraf te informeren. Toen de bondscoach de spits kort daarna in het hotel tegenkwam was Van Nistelrooy al volledig op de hoogte en stak hij cynisch zijn duim op. Van Basten bood later zijn excuses aan en Van Nistelrooy verlangde dat hij ook tegenover de hele groep in het stof zou bijten. Dat zou Van Basten hebben gedaan, maar Van Nistelrooy bleef denken dat hij „de pik” op hem had.

De affaire zou bij Van Basten geen enkele rol hebben gespeeld in de beslissing hem niet meer te selecteren voor Oranje. „Ik heb keuzes gemaakt op voetbalkwaliteiten”, vindt de bondscoach. Maar Van Basten dekte zich gisteren al vast in voor het geval ook zijn tweede eindtoernooi een fiasco wordt. „Want op het EK in 2008 zullen de toplanden van het WK slechts een enkele speler hebben vervangen en nemen wij weer deel met een jong, onervaren elftal.”