Bankiers met wisselend succes

Als we de laatste cijfers moeten geloven is Fortis de meest efficiënte bank van Nederland, daarna ING en daarna ABN Amro. Het verschil tussen snijden en groeien.

Jeroen Wester

„Sommige van onze collega’s zien de markt verslechteren”, zei financieel bestuurder Cees Maas terwijl hij bestuursvoorzitter Michel Tilmant aankeek. „Wij zien helemaal niets verslechteren. Maar wij zitten niet in Brazilië, dat helpt.”

De top van ING kon het afgelopen donderdag bij de presentatie van de winstcijfers niet nalaten om even de buren van ABN Amro te plagen. De pesterijtjes zijn begrijpelijk. Bank- en verzekeringsconcern ING maakte een sterke groei van de winst bekend, terwijl de concurrenten van ABN Amro even verderop aan de A10-Zuid de week ervoor minder rooskleurige cijfers bekendmaakten.

In het eerste halfjaar steeg de winst per aandeel bij ING met 16 procent, bij ABN Amro met 9 procent. Nu is ING een bank én een verzekeraar, terwijl ABN Amro een pure bank is. En ING maakte juist bij de verzekeringsdivisie grote vooruitgang. Maar ook als alleen naar de bancaire prestaties wordt gekeken, lijkt ABN Amro minder goed te draaien.

„ABN Amro is dit jaar een beetje de gebeten hond”, zegt analist Jacob Bosscha van SNS Securities. „Het aandeel doet het minder dan de concurrentie en de bank treft meer voorzieningen voor dubieuze debiteuren dan ING of Fortis.”

Maar waardoor zou dit komen? „Dat is mij ook niet geheel duidelijk.”, zegt Bosscha. „Het is wel begrijpelijk dat er in Brazilië meer geld moet worden gereserveerd. De marges op verstrekte leningen zijn daar een stuk hoger dan hier, maar in Brazilië is het terugbetalingsgedrag ook een stuk minder gedisciplineerd.”

Bestuursvoorzitter Tilmant van ING benadrukte donderdag vooral hoe goed de kostenontwikkeling onder controle is gehouden. De verhouding van kosten en inkomsten – een belangrijke ratio voor de efficiency van een bank – verbeterde bij ING in het eerste halfjaar van 65,1 naar 61,3 procent. Bij ABN Amro ging dat cijfer – gecorrigeerd voor incidentele mee- en tegenvallers – van 70,7 naar 69,7 procent.

Tilmant streeft niet een bepaald cijfer na. „Geen enkel absoluut getal is het juiste getal. De werkelijkheid is complexer dan het sturen op één zo’n verhoudingsgetal”, zegt de bestuursvoorzitter van ING. Een paar jaar geleden lag de graad van efficiency bij ING nog op 75 procent en toen – zo lichtte Tilmant donderdag toe – nam ING zich voor dit 1 procentpunt per jaar te verbeteren. „En dat is aardig gelukt”.

Maar de graadmeter wordt niet alleen bepaald door kostenbeheersing. De omgeving speelt ook een rol. In het Verenigd Koninkrijk liggen de ratio’s van banken structureel lager, volgens Tilmant omdat Britse banken in een omgeving opereren die het mogelijk maken om hogere prijzen voor hun diensten te vragen.

Analist Bosscha: „Het dure betalingsverkeer is altijd een van de geliefde verklaringen geweest van Nederlandse banken voor hun relatief hoge kostenbasis. Maar het kan natuurlijk ook liggen aan de relatief genereuze lonen die in de CAO’s van het bankwezen worden afgesproken.”

ING, ABN Amro en Fortis zijn alledrie op vergelijkbare wijze bezig geld te besparen. Zij proberen allemaal zoveel mogelijk automatiseringsplekken uit te besteden. En hun zakenbanken zingen al een tijdje een toontje lager doordat de rendementen niet hoog genoeg zijn voor het geld wat zij opslurpen. Onder leiding van Tilmant vindt een grondige herverdeling van middelen plaats bij ING, waarbij kapitaal uit de zakenbankdivisie wordt teruggetrokken. Het is mode. ABN Amro koos al een paar jaar geleden voor die benadering, evenals een keur aan buitenlandse banken.

Analisten van Credit Suisse karakteriseerden de zakenbankdivisie van ING onlangs als een cash cow met lage groeiperspectieven. „De zakenbankdivisie erkent dat het een speler is uit de tweede divisie”, stelden zij toen vast.

Maar de herverdeling van middelen gebeurt bij ABN Amro inmiddels via de voordeur. Terwijl ING het vrijgekomen geld aanwendt voor het succesnummer van ING Direct of voor verzekeren in snel opkomende economieën, keert ABN Amro extra geld uit: het eerste halfjaar werd 600 miljoen euro besteed aan de inkoop van eigen aandelen.

Fortis zorgde deze week met zijn cijfers voor de grootste verrassing bij beleggers. Bosscha: „De bank maakt echt een inhaalslag en de handelsresultaten [speculatie op de financiële markten, JW] waren boven verwachting, net als bij ING”. Fortis spant de kroon met zijn ratio van efficiency: die verbeterde van 55,6 naar 53,4 procent. „Je kunt gerust een hele scriptie schrijven over deze ratio”, zegt Bosscha van SNS, „wat tel je wel mee, wat tel je niet mee? Een consumentenbank heeft weer in verhouding meer kosten dan een goedkope formule als ING Direct.”

Op de beurs is ABN Amro dit jaar een zittenblijver geworden. De bank is nu vrijwel evenveel waard als Fortis: een kleine 40 miljard euro. ING is op de beurs bijna het dubbele waard.

Het streven van ABN Amro om in een referentiegroep van 20 financiële instellingen in de top-vijf te belanden levert de laatste tijd pijnlijke uitkomsten op. ABN Amro staat iets beneden het gemiddelde – dat is de afgelopen jaren vrijwel steeds zo geweest. Maar wie staat er al een tijdje wel in de top-vijf? Inderdaad, ING.