Wie eigenwijs is, loopt geld mis

Een vrachtwagenchauffeur werd door zijn eigen schuld arbeidsongeschikt en krijgt nu geen aanvullend ziektegeld. Schept dat een precedent?

De vrachtwagenchauffeur die in zijn vrije tijd zaalvoetbalde was herhaaldelijk gewaarschuwd door zijn werkgever. Sinds 2002 liep hij diverse sportblessures op. Hij werd een paar keer aan zijn knie geopereerd. Telkens meldde hij zich ziek. Zijn eigen functie kon hij niet meer uitoefenen. Hij kreeg aangepaste functies bij het transportbedrijf, op arbeidstherapeutische basis, onder meer als bijrijder.

Kunt u geen andere sport kiezen, vroeg de werkgever in brieven en gesprekken. Zaalvoetbal staat als een van de meest blessuregevoelige sporten bekend. De vrachtwagenchauffeur liep door zijn sportblessures een groter risico om weer uitgeschakeld te worden. Maar de vrachtwagenchauffeur was eigenwijs. Hij geloofde niet in de cijfers waarmee zijn werkgever wapperde. Zaalvoetbal was nu eenmaal zijn hobby. In januari 2005 werd hij volledig arbeidsongeschikt. Nu voetbalt hij niet meer.

Voor de meeste werknemers heeft dergelijk gedrag geen gevolgen. Bij een ziekmelding krijgen ze hun loon volledig doorbetaald. De wet garandeert 70 procent, tenzij er sprake is van opzettelijke arbeidsongeschiktheid. In de meeste CAO’s is een aanvulling van 30 procent afgesproken, zonder daaraan voorwaarden te stellen. Maar in de CAO waar deze vrachtwagenchauffeur onder viel, stonden wel voorwaarden. Het aanvullende ziektegeld wordt niet verstrekt als de werknemer ‘door eigen schuld of toedoen’ arbeidsongeschikt is.

Het gerechtshof in Arnhem heeft in deze zaak bepaald dat daarvan sprake is. Van ‘opzet’ wil de rechter niet spreken, en daarom houdt de werknemer recht op de wettelijke loondoorbetaling van 70 procent.

De uitspraak is een unicum, zei een woordvoerster van de vakcentrale FNV vanochtend. Niet eerder maakte de rechter onderscheid tussen een zogenoemd ‘risque professionel’ (beroepsrisico) en een ‘risque social’, het risico dat een werknemer in zijn vrije tijd loopt om arbeidsongeschikt te worden, bijvoorbeeld door het beoefenen van sporten als skiën, bergbeklimmen – of zaalvoetballen. In de Nederlandse Ziektewet en in de arbeidsongeschiktheidsverzekering WAO/WIA wordt dat onderscheid niet gemaakt.

Dat is in Nederland anders dan in de meeste andere landen. „Werkgevers moeten de aanvulling op het loon gewoon betalen, behalve als iemand niet meewerkt aan zijn reïntegratie”, zegt FNV-bestuurder Wilna Wind.

Arbeidsjuristen denken niet dat de uitspraak gevolgen zal hebben voor grote groepen werknemers. „In de meeste CAO’s zijn geen nadere voorwaarden gesteld aan het aanvullende ziektegeld”, zegt Ronald Beltzer, universitair hoofddocent arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam. „Daarin is de CAO waaronder deze werknemer valt een uitzondering.”

Wel kunnen werkgevers op een idee worden gebracht. „Aan de wettelijke loondoorbetaling kun je bijna niet tornen, maar de loonaanvulling is contractueel geregeld”, aldus Beltzer. Hoogleraar arbeidsrecht Jaap van Slooten, van dezelfde universiteit, beaamt dat: „Het bijzondere is dat de rechter erop wijst dat er nadere voorwaarden kunnen worden gesteld aan het aanvullende ziektegeld. Werkgevers zullen die mogelijkheden vast gaan onderzoeken.”