Signaal kwam uit Pakistan Verdachten deels goed opgeleid

De verdachten van de verijdelde aanslagen werden al ruim een jaar gevolgd. Bij de Britse moslims van Pakistaanse komaf lijkt het niet om kansarme jongeren te gaan.

Floris van Straaten

Om elf uur ’s avonds kreeg de Britse minister van Binnenlandse Zaken, John Reid, woensdag een telefoontje. Er moest snel gehandeld worden om de grootste terroristische aanslagen uit de Britse geschiedenis te verijdelen.

Aanleiding was – naar wordt aangenomen – een in Pakistan onderschepte boodschap. Daarin werd een groep radicale Britse moslimjongeren aangemoedigd nu snel toe te slaan. Het ‘go-moment’ voor de terroristen was aangebroken, aldus regeringsfunctionarissen naderhand. De aanslagen zouden in de komende twee weken, volgens sommige bronnen zelfs binnen twee dagen, kunnen worden uitgevoerd. Anderen melden dat er de laatste tijd ook verdacht veel geld vanuit Pakistan naar de groep was overgemaakt.

Het was op zichzelf geen verrassing meer voor de Britse autoriteiten dat de groep broedde op terroristische aanslagen. Al ruim een jaar hield de binnenlandse inlichtingendienst MI5 haar in de gaten. Ook de politie raakte al in december vorig jaar betrokken bij het onderzoek, dat steeds omvangrijker werd. De leden van de groep, die de gewelddadige islamitische ideologie van Al-Qaeda deelden, werden afgeluisterd bij telefoongesprekken en door afluisterapparatuur in hun omgeving.

Wat wel onverwachts kwam, was het tijdstip waarop de bende moest worden opgerold. De politie had kennelijk op een later moment gerekend. Zo moesten enkele hoge politiemensen, onder wie de nummer twee van de Londense politie, Andy Hayman, gistermorgen heel vroeg in allerijl van hun vakantieadressen naar Londen terugkeren. Ook premier Tony Blair, die overigens wel wist dat het onderzoek liep, was er niet op voorbereid. Hij was net begonnen aan een vakantie in het Caraïbisch gebied, van waaruit hij de gebeurtenissen nu telefonisch volgt.

De groep moslimradicalen telde enige tientallen leden, van wie er nog 24 worden vastgehouden. Ze zijn voor een groot deel afkomstig uit de Oost-Londense wijk Walthamstow, maar ook uit High Wycombe ten westen van Londen en uit Birmingham. Ze zijn tussen de 19 en 35 jaar oud. Onder hen bevinden zich enkele vrouwen.

Vervolg TERREUR: pagina 5

TERREUR

Verdachten deels goed opgeleid

Vervolg van pagina 1

De meeste verdachten zijn Britse moslims van Pakistaanse afkomst, maar er bevindt zich ook een bekeerde autochtone Brit onder hen en enkele moslims uit Noord-Afrika. De politie sluit niet uit dat er nog leden voortvluchtig zijn, maar denkt wel de belangrijkste samenzweerders te hebben ingerekend.

De groep toonde al geruime tijd een meer dan gewone belangstelling voor vliegtuigen en voor explosieven die eenvoudig gemaakt konden worden. Hun plan was om vliegtuigen, die onderweg waren van Groot-Brittannië naar de Verenigde Staten, tot ontploffing te brengen met explosieven die ze in hun handbagage wilden meesmokkelen. Ze hadden het gemunt op transatlantische vluchten van British Airways maar ook van American Airlines, United Airlines en Continental Airlines. Volgens Amerikaanse functionarissen, die gisteren loslippiger waren dan hun Britse collega’s, had de groep de vluchtschema’s van de Amerikaanse maatschappijen al grondig bestudeerd. Hun bedoeling zou zijn geweest hun aanslagen in drie golven van drie vliegtuigen kort na elkaar te plegen. Ze overwogen de explosies zo te plannen dat de toestellen bij voorkeur op Amerikaanse steden terecht zouden komen, om het aantal slachtoffers te verhogen.

Ze wilden daartoe gebruikmaken van explosieven in vloeibare vorm, wellicht van nitroglycerine of een andere vloeistof, die met een explosief poeder zou worden aangelengd. Veiligheidsdeskundigen sloten niet uit dat ze gebruik wilden maken van flessen met een dubbele bodem. De vloeistof zou met kleurstof makkelijk dezelfde kleur kunnen aannemen als frisdrank. Met de impuls van een iPod zouden de explosieven tot ontploffing moeten worden gebracht.

Het plan lijkt een echo van een eerder plan, van de Pakistaan Ramzi Yousef, dat begin 1995 werd ontdekt door de Filippijnse autoriteiten. Yousef had twaalf vliegtuigen boven de Stille Oceaan willen opblazen met behulp van nitroglycerine. Yousef zit inmiddels een levenslange gevangenisstraf uit wegens een mislukte poging in 1993 om het World Trade Center in New York op te blazen.

De Amerikanen, onder wie minister voor Binnenlandse Veiligheid Michael Chertoff, legden gisteren al snel een verband met terreurnetwerk Al-Qaeda. Britse functionarissen waren daarmee terughoudender. Ook in het geval van de zelfmoordaanslagen van 7 juli vorig jaar is er formeel nooit een verband met Al-Qaeda vastgesteld. Een veeg teken was wel dat maanden later via Al-Qaeda video’s met afscheidsboodschappen van twee van de daders, Britse moslims van Pakistaanse origine, de wereld in werden gestuurd.

Veelzeggend is dat volgens sommige berichten bij de huiszoekingen sinds gisternacht ook een video is aangetroffen waarin een van de jongeren al een afscheidsboodschap had opgenomen, die zou kunnen worden vertoond nadat hij zichzelf bij een aanslag van het leven had beroofd.

Interessant is voorts dat het bij de leden van de groep niet alleen om kansarme, gefrustreerde jongeren gaat. Zo zitten er volgens de Britse media zoons van zakenmensen met verscheidene huizen, een accountant en een architect onder. Het bevestigt het patroon, dat zich ook al aftekende bij de daders van van ‘11 september’, dat het vaak om goed opgeleide jongeren gaat, die echter gevoelig zijn voor de radicale islamitische ideologie van Al-Qaeda en haar geestverwanten.