Polen kwaad over expositie Berlijn

Een tentoonstelling in Berlijn over de verdrijving van volksgroepen in de twintigste eeuw heeft de wrevel van de Poolse regering gewekt. Volgens de Poolse premier Jaroslaw Kaczynski is de expositie een poging om de geschiedenis te herschrijven, ten gunste van Duitsland.

„Dit is een erg slechte, verontrustende en trieste gebeurtenis”, zei de premier. „Het heeft geen positieve gevolgen voor Polen, Duitsland of Europa.” In een symbolische reactie onderbrak Kaczynski gisteren zijn vakantie voor een bezoek aan het voormalige Duitse concentratiekamp Stutthof, in het noordwesten van Polen. Daar leverde hij zijn commentaar op de tentoonstelling in Berlijn.

De Duitse tentoonstelling ‘Geforceerde paden’ is georganiseerd door het Centrum tegen Verdrijvingen, dat nauw gelieerd is aan de Liga van Duitse Vertriebenen. Na de Tweede Wereldoorlog werden dertien miljoen Duitsers verdreven uit de Sovjet-Unie, de Baltische landen, Polen, Hongarije, Roemenië, Tsjechoslowakije en Joegoslavië. Daarbij kwamen tussen een half miljoen en twee miljoen Duitsers om.

De Duitse politica Erika Steinbach, die de Vertriebenen aanvoert, benadrukte gisteren bij de opening dat de expositie niet alleen om Duitse volksverhuizers draait, maar ook om Armeniërs, Bosniërs, joden, Polen en Finnen. „Ik zou willen dat de expositie wordt bezocht door Polen”, aldus Steinbach. „Dat zou me erg verheugen, alles is bespreekbaar.”

Maar volgens Polen wordt ten onrechte de indruk gewekt dat iedereen, inclusief de Duitsers, slachtoffer was in de oorlog. „Er was destijds een agressor”, aldus Kaczynski. „Er was een staat die gigantische gruweldaden beging, er waren autoriteiten die met brede sociale steun die gruweldaden planden.”

Steinbach wil een permanent centrum voor verdrijvingen in Berlijn oprichten. De Poolse regering is daar fel tegen, al helemaal als het in Berlijn komt. De Duitse regering is niet heel enthousiast, maar vindt het wel bespreekbaar.

De regering in Warschau is met name verbolgen over aanhoudende pogingen van Vertriebenen om via juridische weg hun oude bezit in Polen terug te krijgen. In 1990 deed Duitsland in een verdrag met Polen afstand van zijn rechten. Eerder was in Berlijn aangekondigd dat dit verdrag ook op de tentoonstelling zou hangen, maar de Poolse media stelden gisteren vast dat het ontbreekt.