Rooie Janus en andere lokale verrassingen

Op de landelijke televisiezenders zul je niet heel snel tijdens een serieus bedoeld nieuwsprogramma een verslag tegenkomen over een voetbalclub dat is vormgegeven als een aflevering uit de (bejaarde) dokterssoap Medisch Centrum West. RTV Rijnmond deed dat deze week gewoon wel. Bij de Kralingse voetbalclub Excelsior voetballen inmiddels kennelijk zoveel geblesseerden dat dit ook goed mogelijk was.

Behalve dit soort verrassingen, valt de veelzijdigheid op in het aanbod van de grote regionale zenders. Natuurlijk, veel zendtijd wordt gevuld met (goedkope) voxpop-achtige programma’s, die er uit bestaan dat de verslaggever de straat opgaat met de vraag wat het favoriete ontbijtje is van de mensen. Dat deed de Limburgse omroep L1 en afgaand op de antwoorden worden er in die provincie buitengewoon veel eieren en croissants gegeten in de ochtend. AT5 liet zaterdag urenlange opnames van de gay pride in Amsterdam zien van homevideo kwaliteit. Dan was TV West spannender: die registreerde op hetzelfde moment de knoestige mannen van de zogeheten ‘trekkertrek’, een festijn in Koudekerk, waar iedereen die een trekker kan besturen op af komt, en dat een verbluffende aantal van 15.000 bezoekers trekt.

Prachtig vond ik eerder deze week een oude documentaire over Rotterdam op RTV Rijnmond. De film, die zonder verdere toelichting werd uitgezonden, was aan het straatbeeld te zien ergens halverwege de jaren zestig gedraaid en toonde de net herbouwde stad. Veel mooie beelden van de volgens de voice over „moderne architectuur” van het nieuwe Rotterdam. Het inmiddels gesloopte Centraal Station, en het gelukkig nog niet gesloopte Groothandelsgebouw, de Euromast, nog zonder de tweede helft (die in 1970 werd gebouwd). De vrouwelijke commentaarstem is enthousiast over de Lijnbaan: „Een winkelstraat waar geen auto’s mogen rijden!”

L1, uit Limburg, biedt ook ruimte voor dit soort nostalgie in het programma Tijd voor toen. Kijkers worden opgeroepen, net als bij het lang niet verkeerde NCRV-programma Villa Historica, eigen oude filmpjes op te sturen. Gisteravond leverde dat de film Pech gehad! op. Roestige beelden en krakende geluiden uit 1946. Vlak na de oorlog zitten de mannen van de Rijkspolitie sigarettensmokkelaars in de grensstreek achter de vodden. De politiemensen salueren nog naar elkaar en dragen witte koppelriemen en van die martiale paardrijbroeken. Criminelen zijn sukkelige figuren uit de bende van ‘Rooie Janus’. En brave burgers luisteren nog zonder tegenspraak naar het gezag. Als een voortvluchtige smokkelaar met behulp van een speurhond uit een bus wordt gehaald, waar hij zich tussen de passagiers had verstopt, wordt hij letterlijk in de kraag gevat. „Je bent erbij, vader.”

De film was bedoeld, zo heeft een commentaar aan het begin uitgelegd, ter ontmoediging van de grootscheepse smokkelpraktijken van en naar België in die tijd. Of de film Pech gehad! veel smokkelaars heeft bekeerd, is onbekend. Maar voor overheden is het verstoppen van boodschappen in onschuldige filmpjes wel aantrekkelijk gebleven.

Het ziet er naar uit dat provincies en andere lokale autoriteiten de mogelijkheden daarvan weer volop aan het ontdekken zijn. Maar daarover morgen meer.