Vogelgriep gedijt in tropen

Het voorjaar en de herfst vormen in Europa risico.

In Zuidoost-Azië echter loert het gevaar het hele jaar.

„We moeten in Europa wennen aan een seizoenspatroon van de vogelgriep,” zei Zsuzsanna Jakab, directeur van het European Centre for Disease Prevention and Control begin vorige maand tijdens een persconferentie in Brussel. Het voorjaar en de herfst, als de watervogels trekken, zijn in de ogen van Jakab voor Europa de riskante perioden.

In Zuidoost-Azië was vorige maand het begin van de regentijd het moment voor verhoogd alarm. Terecht, zo bleek: Thailand en Laos meldden voor het eerst in maanden ziek pluimvee. In Thailand overleed op 24 juli bovendien een 17-jarige jongen aan het H5N1-vogelgriepvirus. In Indonesië zijn deze week twee 16-jarige jongens overleden, van wie zeker één aan vogelgriep.

Tot de Thaise jongen overleed ontkenden de Thaise autoriteiten dat er vogelgriep heerste. De media meldden op sommige plaatsen honderden dode vogels, maar het Thaise nationale instituut voor diergezondheid hield het op dode dieren door infecties van bacteriën.

De geschiedenis leek zich daarmee te herhalen. De website van de International Society for Infectious Diseases schrijft dat Thailand in januari 2004 zijn eerste vogelgriepdode meldde, op een moment dat het ministerie van Landbouw de al enige tijd gesignaleerde pluimveesterfte nog officieel aan een bacterieziekte toeschreef. Een dag nadat het volksgezondheidministerie de aan vogelgriep overleden mens aan de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) meldde, ging het Thaise landbouwministerie om en meldde de H5N1-uitbraak onder pluimvee.

Dit jaar kondigde de Thaise overheid wel een alarmfase voor vogelgriep af voor enkele noordelijke provincies. Gisteren is dit aantal verhoogd tot 29 (van in totaal 76 provincies). Het was de ervaring van de afgelopen twee jaar die tot waakzaamheid heeft geleid. De ziekte stak steeds in juli, bij het begin van de regentijd, de kop weer op, verklaarde het ministerie van Veeteelt.

In die regentijd zijn er overstromingen. In poeltjes en plassen laten besmette dieren het virus in hun uitwerpselen achter, zodat die evenzovele besmettingsbronnen worden.

Aan einde van de regentijd, in september en oktober, krijgt Thailand ook nog een stroom trekvogels uit China en noordelijker landen te verwerken, wat het risico nog vergroot.

Ook in buurland Laos is vogelgriep uitgebroken. Half juli stierven 2.500 kuikens op een pluimveebedrijf dat ook begin 2004 al was getroffen.

Vietnam heeft inmiddels maatregelen getroffen. Dat land overwoog om het verbod op de eendenfokkerij op te heffen. Maar „gegeven de situatie in Thailand en de komende herfst en winter waarin steeds al meer uitbraken worden gerapporteerd, is het toestaan van eendenfokkerij te riskant”, zei een ambtenaar van het ministerie van Landbouw deze week tegen het persbureau Associated Press (AP). Volgens AP worden de pluimveefokkerijverboden in Vietnam op enige schaal overtreden.

Over de situatie in landen als Cambodja, Birma en China is weinig bekend. De WHO houdt het er op dat het H5N1-vogelgriepvirus in Zuidoost-Azië endemisch is. Dat betekent dat het eigenlijk voortdurend in watervogels aanwezig is en steeds opnieuw het pluimvee ziek kan maken.

Zo er in Azië al sprake is van seizoensvariatie, dan komt die alleen voor in landen die moeite doen om de vogelgriep te bestrijden. In Indonesië, waar de overheid zegt geen geld te hebben voor bestrijding, is het hek van de dam. Het aantal zieke en overleden mensen stijgt constant sinds de eerste melding van vogelgriep daar in 2004.

In Europa zijn het geen moessonregens die de seizoensvariatie lijken te bepalen, maar de trekvogels. Later deze maand zal minister Veerman (Landbouw) vaststellen of tijdens de herfsttrek het Nederlandse pluimvee weer opgehokt moeten worden.