Hé westerse leiders, lees liever de krant

Hoe komt het dat de westerse inlichtingendiensten de afgelopen jaren zoveel fouten hebben gemaakt? Hoewel ze beschikken over de modernste hightech apparatuur, hebben de rijkste landen van de wereld verbluffende tegenslagen gekend bij het verzamelen en beoordelen van inlichtingen.

Israël heeft de omvang van het rakettenarsenaal van Hezbollah volledig onderschat, evenals het vermogen van de beweging om die raketten zelfs tijdens intensieve Israëlische bombardementen nog te blijven afvuren. Hezbollah is uitgegroeid tot de held van de moslimwereld, omdat de beweging er de afgelopen zes jaar in is geslaagd tunnels te graven en bunkers aan te leggen langs de Israëlische grens, zonder dat de Israëli’s dat in de gaten hadden. De Israëlische pers heeft het al over de noodzaak van een grondig onderzoek naar de inlichtingendiensten van het land.

In Afghanistan hebben de NAVO en de Verenigde Staten het vermogen van de Talibaan enorm onderschat om een venijnig tegenoffensief te lanceren, nadat de NAVO in mei in zuidelijk Afghanistan werd ingezet. De Talibaan zijn plotseling opgedoken met bataljons van wel vierhonderd zwaarbewapende manschappen, ondanks de verwoestende bombardementen van de Amerikaanse luchtmacht. Niemand had het gebruik van zelfmoordaanslagen voorzien, maar alleen al dit jaar waren dat er 54, tegen nul het hele vorige jaar.

In Somalië werden de door de VS gesteunde krijgsheren, die Mogadishu twee decennia lang in hun greep hielden, dit jaar plotseling omvergeworpen door een stel lichtbewapende mollahs die zichzelf de Verenigde Islamitische Rechtbanken noemen. Weinigen in het State Department (het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken) leken van deze basisbeweging te hebben gehoord, voordat zij de macht in het land in handen nam. Naar verluidt zouden de mollahs Al Qaeda een nieuwe operationele basis in Afrika hebben aangeboden.

De Verenigde Staten zijn er ook niet in geslaagd te voorzien dat Oezbekistan de sinds 2001 in dat land gevestigde Amerikaanse basis zou sluiten, de betrekkingen met Washington zou laten bekoelen en naar China en Rusland zou opschuiven. Niemand in Washington schijnt zich zelfs maar te hebben afgevraagd ‘wie Oezbekistan verloor’.

Na de Palestijnse verkiezingen stamelde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice dat de overwinning van Hamas haar volslagen had verrast.

De moeder van alle inlichtingenfiasco’s was uiteraard de onjuiste voorspelling van de CIA dat zou blijken dat het Iraakse regime van Saddam Hoessein massavernietingswapens bezat. Dat fiasco leidde tot vele andere foutieve inschattingen in Irak, waar de Verenigde Staten nu klem zitten in een niet te beëindigen oorlog.

Wat gaat er schuil achter al deze vergissingen? Het simpele gegeven dat de westerse inlichtingendiensten niet van deze tijd zijn. Hun overweldigende afhankelijkheid van technologische poespas, en niet van doorsneespionnen ter plaatse, mag dan modern in de oren klinken, maar is in feite een ontkenning van de gefragmenteerde lowtech-wereld waar de meeste mensen in Azië en Afrika in leven.

De westerse diplomatieke diensten en inlichtingendiensten lijken te zijn overvallen door een soort culturele arrogantie. Zij nemen niet langer de moeite of de tijd om te begrijpen waarom mensen er zes jaar voor over hebben om tunnels te graven of zelfmoordaanslagen te beramen.

Net zoals de huidige Amerikaanse regering niet in staat is om zich te verdiepen in de plaatselijke omstandigheden of de aspiraties van de landen waarmee zij te maken hebben in de moslimwereld, hebben de inlichtingendiensten het geduld verloren om dat te doen.

De westerse regeringen en inlichtingendiensten ontkennen eveneens wat ze iedere morgen bij het ontbijt in het gezicht staart – het nieuws in hun ochtendkranten. Alle hierboven geschetste ontwikkelingen die de inlichtingendiensten niet hebben zien aankomen, werden voorspeld door journalisten.

Journalisten beschreven hoe de Talibaan nieuwe rekruten wierven in Pakistan en Afghanistan, hoe de mollahs langzaam aan steun wonnen in Somalië, en hoe Hamas en Hezbollah hadden geleerd van de eerdere oorlogen met Israël. Iedere gerespecteerde Arabische journalist die verslag deed van de Palestijnse verkiezingen, voorspelde een massale verschuiving in de richting van Hamas, maar niemand in het Witte Huis lijkt de kranten te hebben gelezen.

De televisie brengt het onmiddellijke nieuws, maar de kranten – ondanks hun krimpende lezersschare en hun ineenschrompelende winsten – bieden nog steeds een analytische diepte die dikwijls beter is dan die van welk inlichtingenrapport dan ook.

Mijn welgemeende boodschap aan de leiders van de vrije wereld? Doe iets langer over uw ontbijt en neem de moeite om de krant te lezen.

Ahmed Rashid is de auteur van ‘Jihad: The Rise of Militant Islam in Central Asia’. Hij woont in Pakistan. © International Herald Tribune 2006