Een geval van ‘stalinisme en mccarthyisme’

Hoeveel journalisten in Roemenië hebben in het verleden met de Securitate samengewerkt, de gevreesde geheime dienst van Nicolae Ceausescu? Dat wil de CNSAS (Nationale Raad voor de Studie van Securitate Archieven) graag weten – van de journalisten zelf.

Op initiatief van onder andere de niet-gouvernementele organisatie, de grootste van de Roemeense journalistenbonden, en de krant Ziua hebben zo’n duizend journalisten van de CNSAS een vragenformulier over hun verleden in de bus gekregen. Ziua zelf gaf het goede voorbeeld door de journalisten uit eigen kring te noemen die hebben toegegeven met de Securitate te hebben gewerkt, samen met de namen van de journalisten die het formulier niet hebben ingevuld.

De campagne heeft de hartelijke steun van de secretaris-generaal van de Internationale Federatie van Journalisten, Aiden White, die de campagne prees als een „operatie van openheid en transparantie” en alleen waarschuwde dat ze niet mag uitlopen op „een heksenjacht”. „De campagne moet geen slachtoffers maken.”

Daar is de schoen echter ernstig gaan wringen. Want de CNSAS heeft de journalisten die het formulier niet invullen, opgeroepen voor een verhoor, waarbij ze hun gedetailleerde curriculum vitae en een kopie van hun arbeidscontracten moeten meebrengen. Ze zouden „een wettelijke verplichting” hebben om op dat verhoor te verschijnen. Wie niet verschijnt, wordt toch beoordeeld. „Als u dit onderzoek wilt tegenhouden, kunt u ons binnen vijftien dagen na ontvangst van dit schrijven een kopie van uw ontslagaanvraag toesturen”, aldus de CNSAS.

Dat is velen in het verkeerde keelgat geschoten. Het blad 7 Plus hekelde „de onelegante toon” van de brief. De CNSAS zou zich gedragen als „een soort politie” en de zaak riekt naar „stalinistisch-mccarthyistische hysterie”. Ook de krant Jurnalul National protesteerde tegen de ondertoon van de brief. Anderen vinden de gang van zaken heel gewoon. „Dit is normaal en we gaan allemaal naar de CNSAS”, zei de adjunct-hoofdredacteur van de krant Evenimentul Zilei. Hoewel – misschien was zijn ondertoon wel gewoon cynisch.