Shari’a biedt kinderen hoop ‘Moeder maakt kans bij rechter’

Een Syrische hoogleraar in het islamitisch recht wil bemiddelen in de zaak van de twee kinderen die hun toevlucht hebben gezocht in de Nederlandse ambassade in Damascus.

En opnieuw beent Mohammad Hassaan ’Awad naar zijn boekenkast en slaat een wetboek open. Er verschijnt een brede glimlach op het gezicht van de hoogleraar shari’a (islamitisch recht) aan de universiteit van Damascus. Hij ziet hoop voor „de Nederlandse mevrouw” wier kinderen eind mei vluchtten naar de Nederlandse ambassade in Damascus nadat ze door hun Syrische vader naar Damascus waren ontvoerd.

De hoogleraar legt uit. Het huwelijk is in Nederland gesloten, en de moeder woont in Nederland. Als de moeder dat met documenten kan bewijzen en de kinderen voor haar kiezen, dan is er een interpretatie van de shari’a – waarvan verschillende scholen binnen de islam allemaal hun eigen versie hebben – die zegt dat zij de kinderen naar Nederland zou mogen meenemen. De rechter in het seculiere Syrië moet de islamitische wet bij zulke familiezaken mede in overweging nemen, aldus de hoogleraar, dus de moeder heeft een kans. Mohammad Hassaan ’Awad is zelf vader, dus hij begrijpt hoe tragisch deze zaak is. En dus wil hij bemiddelen.

Kan dit dan eindelijk een doorbraak betekenen in de zaak van de twee kinderen? De kwestie is een klassiek voorbeeld hoe twee landen (en twee rechtssystemen!) volledig op elkaar kunnen botsen. Het Nederlandse uitgangspunt was vanaf het begin duidelijk: dit is een Nederlandse zaak waar Syrië verder niets mee van doen heeft. Volgens de Nederlandse opvatting is er simpelweg sprake van ontvoering door de vader. Deze is inmiddels gesignaleerd door Interpol: mocht hij Syrië willen verlaten dan zou hij bij de grens van willekeurig elk ander land opgepakt moeten worden. De Syrische overheid, die overigens niet met journalisten over deze zaak wil spreken, ziet de zaak anders. De kinderen horen bij de vader, zeggen de Syriërs, dus er is geen mogelijkheid om hen naar Nederland terug te sturen. Officiële contacten tussen Nederland en Syrië over de zaak lijken op een dood spoor beland. Maar de kinderen zitten nog steeds op de ambassade.

Bemiddeling, en dan met name door een Syriër, zou een oplossing kunnen zijn. Bemiddeling zou in ieder geval verdere verslechtering van de betrekkingen tussen de vader en de moeder kunnen voorkomen. De kwestie is in potentie immers explosief. De vader zou, als hij in het nauw komt, bijvoorbeeld in contact kunnen treden met Arabische media en er op wijzen dat de moeder na hem weer getrouwd is en wederom gescheiden. Zeker voor conservatieve moslims is dat een argument om haar de kinderen niet toe te vertrouwen.

Vervolg SYRIË: pagina 3

SYRIË

‘Moeder maakt kans bij rechter’

Vervolg van pagina 1

Hoogleraar Mohammad Hassaan ’Awad heeft dus ook goede hoop dat de rechter de kinderen aan de moeder zal toewijzen. De shari’a, zo zegt hij, stelt veel meer het belang van de kinderen centraal dan veel Europeanen denken. Bovendien is de shari’a geen monolitisch blok: er zijn verschillende opvattingen en manieren om naar de zaken te kijken. Zo bestaat er bepaald geen overeenstemming over de kwestie tot welke leeftijd het meisje onder de zeggenschap van de moeder blijft. Maar het belangrijkste argument voor de rechter, aldus de hoogleraar, is het belang van de kinderen. En die willen overduidelijk naar de moeder.

Andere hoogleraren hebben een ietwat ander standpunt. Saleh Al Ali, eveneens hoogleraar Islamitisch Recht aan de universiteit van Damascus, is het met Mohammad Hassaan ’Awad eens dat de door hem beschreven weg in de shari’a bestaat. Maar hij is er bepaald niet van overtuigd dat de Syrische rechter de islamitische wet op dit punt zal volgen. Als de moeder een proces begint in Syrië zal ze vrijwel zeker het meisje van 11 krijgen toegewezen, zegt hij. Maar wat de jongen (13) betreft, is hij veel minder zeker. De hoogleraar vraagt een dag bedenktijd en belt met een aantal advocaten die gespecialiseerd zijn in familierecht. Die bevestigen zijn conclusie.

En zo lijkt bemiddeling de enige weg om nog een uitweg te vinden.

De moeder van beide kinderen, Janneke Schoonhoven uit Oude Pekela, zegt in een reactie blij te zijn met het aanbod van hoogleraar Mohammad Hassaan ’Awad. Ze zegt het „nooit te accepteren” dat haar zoon bij de vader in Syrië blijft. Schoonhoven heeft morgen een gesprek op het ministerie van Buitenlandse Zaken over een bemiddelingspoging. Een woordvoerder kon vanochtend niet bevestigen of het aanbod van Mohammad Hassaan ’Awad wordt geaccepteerd. Volgens hem „wordt constant onderhandeld met de vader”.De bemiddelingspogingen van Roderick van Schreven (die tot eind juli ambassadeur in Syrië) wordt volgens hem voortgezet door zijn opvolger Desirée Bonis.

Janneke Schoonhoven: „De Nederlandse wet en de shari’a staan haaks op elkaar. Dit is een Nederlandse vader die hier heeft gewoond. Hij heeft gezegd nooit terug te zullen keren naar Syrië. Hij beriep zich altijd op rechten van de Nederlandse wet, nu moet hij zich ook zijn plichten houden.”

Met medewerking van Jaus Müller