Het extraatje van de beleggersmacht

Renteniers, speculanten en beleggers kunnen in hun handen wrijven. Nergens zijn de gewijzigde machtsverhoudingen tussen directeuren van beursgenoteerde bedrijven en hun aandeelhouders zo duidelijk als bij de verdeling van de winst.

Wie een dochterbedrijf van enige omvang verkoopt, ontkomt er niet meer aan om zijn aandeelhouders te laten delen in de opbrengst. De tijd dat de baas op de gevulde kas kon gaan zitten om zelf te beslissen of en wanneer hij iets met de centen ging doen, is voorbij.

ABN Amro verkoopt Bouwfonds? De aandeelhouder profiteert mee van de opbrengst van 1,6 miljard euro. Philips verkoopt de BV Halfgeleiders? Kassa voor de aandeelhouders. Winstkrakers als KPN, Reed El-sevier en Royal Dutch Shell gaan met hun inkomsten niet alleen op overname- en investeringspad, ze keren ook nog geld uit. Zo goed gaat het.

De meest populaire uitkering heeft de vorm van een zogeheten aandeleninkoop. Het bedrijf koopt eigen aandelen op de beurs. Daarmee steunt de onderneming haar eigen aandelenkoers en dat is op zijn beurt ook gunstig voor de waarde van de opties (kooprechten op aandelen) van de bedrijfstop. Vervolgens worden de ingekochte aandelen ook werkelijk geschrapt. Dan komt het tweede voordeel tevoorschijn: de winst wordt daarna over minder aandelen verdeeld. Ook dat werkt als een stimulans voor de beurskoers.

Wat zijn de gevolgen voor beleggers en voor de Nederlandse economie? Het afgelopen halfjaar hebben de grote ondernemingen die vertegenwoordigd zijn in de beursgraadmeter AEX voor zo’n 6 miljard euro aandelen ingekocht. In het tweede halfjaar kan daar nog eens 4 miljard euro bijkomen, waarbij conservatieve prognoses zijn aangehouden voor de bijdrage van grote inkopers als Royal Dutch Shell en Philips.

Opgeteld hevelen de managers dit jaar 10 miljard euro over naar aandeelhouders. Het meeste kapitaal stroomt naar buitenlandse vermogensbeheerders, dat zijn dominante beleggers in Nederlandse aandelen (KPN, Philips en Shell). Zo stimuleert Nederland de groei elders in de wereld.

Maar de BV Nederland zelf profiteert ook. Een deel van de inkoopwaarde komt terecht bij de pensioenfondsen en bij beleggingsfondsen.

Recente cijfers van De Nederlandsche Bank geven aan dat gezinnen zelf 5 procent van de AEX-aandelen bezitten. Zij verdienen 500 miljoen euro extra. Wat gaan zij doen? Een internet-spaarrekening? Blijven beleggen? Of de meevaller gebruiken voor wat extra consumptie.

Menno Tamminga