‘Alle linkse activisten moesten dood’

Sinds een jaar kunnen Argentijnen worden vervolgd voor misdaden tijdens het militaire bewind.

De eerste veroordeelde kreeg 25 jaar voor marteling.

In Argentinië is afgelopen vrijdag, 23 jaar na het einde van de militaire dictatuur, een politieman veroordeeld tot 25 jaar gevangenisstraf wegens grove mensenrechtenschendingen. Het is de eerste veroordeling sinds het Argentijnse hooggerechtshof vorig jaar bepaalde dat eerder afgekondigde amnestiewetten voor misdaden begaan tijdens het militaire bewind (1976-1983) ongrondwettig waren. Tijdens de junta zijn 15.000 tot 30.000 mensen vermoord.

Het historische vonnis werd in de rechtszaal in Buenos Aires met luid applaus begroet door vertegenwoordigers van mensenrechtenorganisaties. De veroordeelde, nu 65-jarige, sergeant van politie Julio Simón werkte indertijd als bewaarder in gevangenis El Olimpo, een van de clandestiene detentiecentra waar linkse activisten werden opgesloten, gemarteld en gedood. De rechter achtte bewezen dat Simón in 1978 het echtpaar José Poblete en Gertrudis Hlaczik heeft laten ontvoeren en opsluiten. Poblete was toen een 23-jarige Chileen die een paar jaar eerder om medische redenen naar Argentinië was verhuisd nadat hij in eigen land bij een ongeluk beide benen had verloren. Hij en Hlaczik zijn volgens getuigen die in dezelfde gevangenis waren opgesloten geregeld gruwelijk gemarteld en seksueel misbruikt. Ze gelden sinds 1979 als vermist.

Hun in gevangenschap geboren dochter Claudia werd clandestien geadopteerd door een militair gezin. Ze is zes jaar geleden door speurwerk van de Grootmoeders van de Plaza de Mayo achter haar identiteit gekomen. Pobletes moeder, Buscarita Roa, is bestuurslid van de Grootmoeders.

Simón, die ondanks zijn relatief lage rang de nodige bekendheid genoot, achtte zich door de amnestiewetten onkwetsbaar. Met zijn sterke nazi-sympathieën trad hij op televisie op als commentator, waarbij hij de schendingen van mensenrechten verdedigde. Het doel van het militaire bewind was alle linkse activisten te doden, zei hij. In een volgend geval zou hij weer net zo handelen. Simón had het vooral gemunt op buitenlandse, joodse en gehandicapte gedetineerden. Tijdens het proces heeft hij zijn mond gehouden. Er lopen nog strafrechtelijke onderzoeken tegen hem wegens 145 ontvoeringen en 47 gevallen van marteling.

Volgens recente cijfers van de Argentijnse regering zijn er strafrechtelijke onderzoeken gaande tegen 958 verdachten wegens misdaden tijdens de militaire dictatuur. Er zitten 211 verdachten in voorlopige hechtenis op verdenking van moorden en martelingen in de in totaal 498 clandestiene detentiecentra die eind jaren zeventig werden geopend. Veel slachtoffers zijn nooit teruggevonden omdat ze boven de Atlantische Oceaan uit een vliegtuig zijn gegooid.

Naar verwachting wordt nog dit jaar begonnen met een strafrechtelijk proces tegen twee militairen die president waren tijdens de dictatuur: Jorge Videla en Reynaldo Bignone. Zij moeten terechtstaan wegens systematische babyroof. Ongeveer 500 baby’s van wie de ouders tijdens de dictatuur gevangen zaten zijn gestolen en ondergebracht bij militaire gezinnen. Tot op heden zijn 83 kinderen er alsnog achtergekomen wie hun echte biologische ouders waren.