Zelf zomergastje spelen met televisie op internet

Lukas Keijser is net niet belangrijk genoeg om Zomergast te zijn. Toch was hij het laatst, bij een vriend thuis, op diens computer. Want eindelijk lijkt internet écht de nieuwe televisie te worden

Goed nieuws voor wie niet belangrijk genoeg is om ooit uitgenodigd te worden voor het VPRO-programma Zomergasten. Je kunt tegenwoordig heel gemakkelijk thuis je eigen, ideale tv-avond samenstellen.

Dat blijkt als ik op een regenachtige zomeravond een vriend opzoek. Lupe Lambers woont in Amsterdam, op een etage waar een televisietoestel staat dat hij alleen nog gebruikt om dvd’s op te spelen. „Na een ruzie met UPC over rekeningen hebben ze de kabel een jaar of vier geleden afgesloten”, vertelt hij. „En ik dacht, laat ook maar, tv is toch deprimerend.”

Wij kijken die avond toch televisie, maar dan met de computer. Daar worden we helemaal niet somber van. Het is allereerst net zo makkelijk als gewoon tv kijken. Je kunt tv-programma’s en films downloaden, maar het is niet nodig. Lupe doet dat in ieder geval niet. „Ik ken mensen die de nieuwste films en complete tv-series via de computer binnenhalen, maar bij mij mislukt dat altijd.” Een supersonische computer heb je er ook niet voor nodig. Wij kijken met een gewone pc. Verder kunnen we zelf besluiten wat we willen zien en een fragment zo wegklikken als het niet interessant genoeg is of terugspoelen als we er te veel doorheen hebben gepraat. Lupe doet dit dagelijks. Per dag, schat hij, kijkt hij een half uur op zijn eigen manier via internet tv.

Internet is één groot tv-station geworden. Zonder schotel hebben we, gratis, toegang tot tv-interviews, soaps, talkshows en nog veel meer uit landen waar ook ter wereld. Het aanbod is enorm opwindend. Het gaat van oud of obscuur tot heel recent. Van doe-het-zelf tot superprofessioneel en van kunst tot mainstream. Dat is nog eens wat anders dan die ongeveer twintig zenders die we hier via de kabel kunnen ontvangen en waarvoor we moeten betalen.

Op onze Zomergasten-avond beginnen we met het nieuws. Via een weblog komen we bij het filmpje van een vechtpartij tijdens het grote Amsterdamse housefeest Sensation Black, nieuwszender CNN heeft een verslag online gezet over botten van een prehistorisch dier die gevonden zijn, het Nederlandse Nu.nl een interviewtje met Bekende Nederlander Tatjana die naar de première van de nieuwste Pirates of the Caribbeanfilm is geweest. ‘Tatjana bibbert van Johnny Depp’ heet het. „Niet vals genoeg”, oordeelt Lupe, en klikt gauw verder.

achter de schermen

Na de muzieksite 3voor12, van dezelfde omroep als Zomergasten trouwens en met 24 uur per dag videoclips en concerten, bezoeken we online filmtijdschriften met fragmenten van de laatste films. Via een van die tijdschriften komen we terecht op de officiële site van Casino Royale, de nieuwste James Bond die in november pas in Nederland uitkomt. Daar vinden we behalve een promotiefilmpje ook een achter de schermen-video. „Daniel Craig is een hele goede nieuwe Bond”, weet Lupe al, „veel beter dan Pierce Brosnan.”

Maar de avond begint pas echt goed als we op YouTube terecht komen. Het idee achter YouTube is dat je via de site je eigen filmpjes kan tonen, zoals ook bij concurrent GoogleVideo. ‘Broadcast Yourself’ staat er overal in koeienletters. Met de komst van snel internet, goedkopere digitale videocamera’s en computers met veel geheugen en makkelijke montageprogramma’s was dit het gat in de markt. Sinds YouTube een jaar bestaat hebben internetters er meer dan 35 miljoen filmpjes neergezet. Van 58.000 unieke bezoekers in augustus 2005 is dat aantal gegroeid naar 12 miljoen in mei dit jaar. ‘Doe-het-zelvers’ worden bekend via YouTube en GoogleVideo. De Spaanse performer Las Terremoto de Alcorcón, bijvoorbeeld, wordt sinds haar parodie op een Madonna-videoclip overal ter wereld gevraagd op te treden. De Nederlandse meisjes Kelly & Pomme werden beroemd door ‘Respect’ van Aretha Franklin voor de camera te playbacken. De Amerikaanse Brooke Brodack, die ongeveer op dezelfde manier begon, heeft inmiddels een contract bij het reguliere tv-station NBC.

Minder bekend is dat internetters op YouTube ook enorm veel ‘gewone’ videoclips, film- en tv-fragmenten hebben gezet. Daarvoor bezoeken wij de site. We willen beelden van Grace Jones, die ook ooit in een James Bond-film speelde. Maar het is hier zo’n videoparadijs dat we haar al gauw zijn vergeten. We blijven lang hangen bij een reeks oude en nieuwe fragmenten van het Britse duo French & Saunders. Ze doen onder meer de IJslandse zangeres Björk na, en bejaarden in Florida.

zappen met de muis

We bekijken een videoclip van de hippe regisseur Chris Cunningham over een rubbermonster dat in een kelder woont. Ook zien we curieuze opnames van zangeres Eartha Kitt die onder meer haar eigen versie van het nummer ‘Boys’ van jaren tachtig-seksbom Sabrina miauwt tijdens een, zo te zien, Duitse tv-show van minstens twintig jaar terug. Ze flirt met een bebaarde, bebrilde man in het publiek terwijl in een reusachtig decor van knipperend neonlicht van top tot teen in leer geklede jongens synchroon dansen rond een rode sportwagen.

Het is heel makkelijk om nog veel meer spannende, nieuwe fragmenten te vinden. Zappen gaat nog beter met de muis dan met de afstandsbediening. YouTube heeft een goede zoekmachine, maar je komt ook veel tegen door op andere manieren te surfen. Zo kijken we wat de jongen die het fragment van Eartha Kitt online had gezet, nog meer ge-upload heeft. Het blijken vooral fragmenten uit films met overleden Hollywood-sterren en scènes met Dynasty-beroemdheid Joan Collins in de nieuwe Amerikaanse tv-serie Footballer’s Wives die hier nog niet op tv is geweest.

Op onze regenachtige Zomergasten-avond bekijken we van alles waarvan we dachten dat we het nooit meer zouden zien, of waarvan we niet eens wisten dat het bestond. Het is een avond waarvan je je afvraagt of deze eigenlijk wel mogelijk zou zijn in een échte Zomergasten-aflevering op tv, waar vaak betaald moet worden voor het opnieuw vertonen.

Bovendien is onze internet-tv-avond minder passief dan een avondje gewoon televisie kijken. Als we meer willen weten over een fragment, kunnen we meteen op zoek naar informatie, en we er kunnen commentaar op geven. Op de nieuwe Bond-girls bijvoorbeeld. „Oh, het zijn er twee”, zegt Lupe, „ze lijken wel teveel op elkaar.”

Maar we kunnen ons commentaar ook met de hele wereld delen. Op filmpjes die we via YouTube bekijken, kunnen we via fora reageren en we kunnen ze beoordelen via een sterrensysteem. Leuker nog is dat we via de mail of msn vrienden links naar filmpjes kunnen doorsturen. Zoals wij doen naar een kennis uit de stad. ‘Help ik kan niet meer stoppen!’, mailt hij terug. Even later stuurt hij een filmpje door van jongens die in een auto langs politieagenten rijden en hun kont laten zien. „Typisch kantoorhumor”, zegt Lupe misprijzend.

Helemaal ideaal is tv kijken via de computer nog niet. Fragmenten zijn vaak vrij kort. De kwaliteit van de filmpjes is nogal eens slecht en soms gaan er reclames aan vooraf die je niet kunt wegklikken of overslaan. De filmpjes vereisen ook verschillende players, die allemaal op de computer geïnstalleerd moeten zijn. Tijdens onze avond komen we verschillende video’s tegen die we niet kunnen bekijken. „Zó irritant”, zegt Lupe.

Maar hij verwacht dat met de continue ontwikkeling van internet de meeste van die bezwaren snel opgelost worden. Nu al wegen de nadelen niet op tegen de voordelen, zegt hij. „Hier is het veel makkelijker iets te vinden wat ik echt graag wil zien.” Hij vindt het dan ook helemaal niet erg dat zijn kabel is afgesloten. „Ik heb sindsdien nooit het gevoel gehad dat ik iets aan tv heb gemist.”

Lupe zegt weinig idee te hebben van wat er op televisie wordt uitgezonden. Hij volgt het oude medium niet. Live tv online, ook steeds meer op internet te vinden, kijkt hij zelden. Websites als uitzendinggemist.nl waar complete programma’s van de publieke omroep te vinden zijn, bezoekt hij niet. En ook geen websites van bijvoorbeeld reality tv-programma’s waar je kunt bijhouden wat daarin gebeurt. Dat is allemaal ‘oude televisie’.

nieuwe televisie

Onze Zomergasten-avond duurt bijna vijf uur. We eindigen met een lange documentaire over het ontstaan van housemuziek. De belangrijkste muziekstroming van nu, horen we nog eens, kwam begin jaren tachtig op, toen de technologie zich ontwikkelde en de drumcomputer werd uitgevonden. Het betekende het einde van de toen populaire discomuziek.

En zal internet nu ook echt de televisie gaan vervangen, zoals al zolang wordt voorspeld? Het is nog even afwachten. Tom Loosemore, manager nieuwe media van de BBC, zei onlangs op de technoconferentie Xtech in Amsterdam wel te verwachten dat tv-kanalen door de integratie van tv en internet overbodig worden, aldus het tijdschrift Emerce.

Het zou niet verbazen. Want wie wil het nou niet: elke avond een eigen aflevering van Zomergasten.