Huidschilfertest

Sander Voormolen

Een zeef in plaats van een harpoen. Nieuw-Zeelandse onderzoekers onder leiding van Peter Harrison van het Southern Cross University Whale Research Centre in Lismore werken aan een niet-invasieve methode om de leeftijd van bultrug-walvissen (Megaptera novaeangliae) te bepalen. De onderzoekers verzamelen huidschilfers (soms ter grootte van een handpalm) die losraken wanneer de walvissen boven het water uitspringen of wanneer zij met hun vinnen op het wateroppervlak slaan. De telomeren in het DNA van de huidcellen moeten de leeftijd uitwijzen. Telomeren zijn zich herhalende structuren aan de uiteinden van chromosomen, die de eigenschap hebben om met elke celdeling een stukje korter te worden. Daardoor kan de telomeerlengte een ruwe indicatie geven van de leeftijd.

Harrison en zijn medewerkers willen op deze manier een alternatief ontwikkelen voor de gangbare leeftijdsbepaling van baleinwalvissen, aan de hand van ‘jaarringen’ in de uitgeharde oorsmeer van de dieren. Japanse biologen deze methode bij de omstreden wetenschappelijke walvisvangst.

In Nature van deze week zegt Harrison dat de methode niet zo nauwkeurig zal zijn als de oorsmeermethode, maar uiteindelijk een nauwkeurigheid zal hebben van vijf tot tien jaar.

Maar, zegt hij: “Het is beter om een ruwe schatting van de leeftijd van een levende walvis te hebben, dan de exacte leeftijd van een dode walvis.”

zwanger

De Nederlandse walvisexpert Peter Reijnders van Imares (voorheen Alterra) op Texel kan zich daarin wel vinden. “Nederland is een voorstander van niet-dodelijke methodes om de leeftijd te bepalen.” Volgens Reijnders werken onderzoekers uit verschillende landen ook aan biopsiemethodes waarbij een stukje huidweefsel uit de rug wordt genomen. “Dat is heel krachtig, want dit levert informatie op over de genetica en de verontreiniging en je kunt zien of een vrouwtje zwanger is. Tot nu toe kon de leeftijd echter niet bepaald worden. Dit is echt een doorbraak.”

Telomerenspecialist Titia de Lange van de Rockefeller University in New York is minder optimistisch: “Als walvissen hetzelfde zijn als mensen, gaat dit geen betrouwbare methode worden.”