Energie-bewust dankzij invoering ‘slimme meter’

De geboorte van zoontje Marnix, enkele weken geleden, heeft zijn effect gehad. Kijk maar, zegt vader Antoine van den Bos, terwijl hij op zijn laptop naar de website van energiebedrijf Oxxio gaat, een code invoert en een grafiek tevoorschijn tovert. Die geeft het elektriciteitsverbruik in huize Van den Bos in Bussum weer. Per kwartier. „We wassen nu veel meer en gebruiken de magnetron vaker”, zegt Van den Bos. En dan volgt plots: „Dit confronteert me.”

De grafiek wordt elk kwartier ververst, gevoed door een innovatief apparaat dat bij Antoine van den Bos in de meterkast in de gang hangt: een slimme meter. Het is een elektriciteitsmeter, uitgerust met gsm-antenne, die het stroomverbruik doorseint naar Oxxio, waar het vervolgens op een speciale website wordt gezet. De klant kan daarop, met een persoonlijke code, inloggen.

Voormalig minister Brinkhorst verwacht veel van de slimme meter. Over zes jaar moet elk huishouden ervan voorzien zijn, zo schreef hij eerder dit jaar in een brief aan de Tweede Kamer. Het apparaat moet de consument confronteren met zijn energieverbruik. En hem vervolgens aansporen tot zuiniger gedrag. Bijvoorbeeld door vaker ’s nachts te wassen tegen een goedkoper tarief, door spaarlampen aan te schaffen, of door alle apparaten van de standby-stand te halen. Handig, zeker in deze tijd van alsmaar stijgende energiekosten.

„Normaal wordt de klant maar één keer per jaar met zijn stroomverbruik geconfronteerd: als hij de jaarafrekening krijgt”, zegt Hilbrand Does van Oxxio. Met de slimme meter kan de klant elk moment van de dag zien wat het verbruik is.

Oxxio heeft inmiddels 6.000 slimme meters geplaatst, bij 3.500 huishoudens, zegt Does. Hij legt uit dat er een enkele meter is, en een dubbele die zowel het gas- als het elektriciteitsverbruik meet. Zijn grote voorbeeld is Italië, waar inmiddels zo’n dertig miljoen slimme meters zijn geplaatst. Het apparaat kost circa 60 euro. „Maar de klant hoeft dat niet te betalen”, zegt Does. Dat doet Oxxio. Wel gaat het metertarief iets omhoog. Van vier euro naar 4,15 euro per maand.

Niet alleen de klant heeft voordeel bij de slimme meter. Energiebedrijven ook. Ze hoeven geen meterlezers meer langs de huizen te sturen, en kunnen zich die kosten besparen. Verder krijgen ze een nauwkeuriger beeld van het gas- en elektriciteitsverbruik van hun klanten. Daarmee kunnen ze de inkoop van energie scherper afstemmen op de behoefte. Dat kan aanzienlijk schelen in de kosten. En ze hebben sneller in de gaten als klanten meer energie verbruiken dan ze betalen. De betaling kan daardoor sneller worden aangepast - nu gebeurt dat een keer per jaar.

Wanbetalers kunnen ook sneller van het net worden afgesloten. „Waardoor hun schulden niet meer zo hoog oplopen”, zegt een woordvoerster van Continuon, het onderdeel van energiebedrijf Nuon dat de netten van het bedrijf beheert. Continuon is afgelopen mei begonnen met het plaatsen van slimme meters in onder meer Arnhem en Alphen a/d Rijn, en wil binnen een half jaar 50.000 huishoudens voorzien hebben.

Volgens de woordvoerster van Continuon opent de slimme meter de deur naar allerlei toepassingen voor de consumentenmarkt. „Denk aan abonnementen zoals je die op de telefoniemarkt hebt”, zegt ze. Een ochtend- en avondabonnement bijvoorbeeld, voor mensen die overdag niet thuis zijn. Of een prepaidkaart waarmee de klant slechts voor een bepaald bedrag aan stroom kan verbruiken. „We zijn nu allerlei producten aan het ontwikkelen. Welke, dat kan ik nog niet zeggen”, zegt ze.

Of het gedrag van de consument echt gaat veranderen door de slimme meter is maar de vraag. In een rapport dat het Rotterdamse bureau Ecorys afgelopen februari publiceerde - het onderzoek was uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Economische Zaken - merkt de auteur op dat het voordeel slechts enkele euro’s per jaar zal zijn. Bewustwording van een probleem is één ding, aanpassing van gedrag is moeilijker.

Antoine van den Bos uit Bussum herkent het wel. Hij wast zijn eigen kleren meestal op maandag, omdat zijn huishoudhulp dat het liefst heeft. „Ze strijkt ’s woensdags mijn was. Als ik die dinsdag zou wassen, vindt ze hem te nat. Zou ik het zondag doen, dan is hij te droog.” Eigenlijk zou hij zondag moeten wassen, dan heeft hij het goedkopere weekendtarief. „Maar ja, dat wil mijn wasvrouw niet.”