De beste boeken voor ’t overdekte terras

De zes beste strandboeken: Pieter Steinz kiest vertaalde buitenlandse literatuur voor zo min mogelijk geld

1Voor veel lezers is vakantie bij uitstek de aansporing om nu eindelijk eens die nooitgelezen klassieker uit de wereldliteratuur in de koffer te stoppen. De Nederlandse uitgevers spelen daar op in en brengen deze zomer midprice-edities van romans als Bekentenissen van Zeno (Italo Svevo) en Lolita (Vladimir Nabokov).

Maar het kan nóg klassieker, want in de fraai gebonden Salamander-reeks – tot en met 31 augustus €7,50 per deel! – zitten bijna dertig literaire hoogtepunten van vóór 1900, van de Ilias (voor reizigers naar Klein-Azië) en de gedichten van Sapfo (Lesbos) tot Flauberts Salammbo (Libië) en Sterne’s Sentimentele reis (Noord-Frankrijk).

De sappigste aller Salamanders is zonder twijfel Keizers van Rome van de tweede-eeuwse biograaf Suetonius. Hij vertelt het verhaal van de eerste twaalf alleenheersers van het Romeinse rijk, en leeft zich daarbij uit in roddel en achterklap. Zo lezen we hoe Caesar (100-44 v.Chr.) leed onder een ‘ontsierende kaalheid’ die hem deed verlangen naar een lauwerkrans ter camouflage. Hoe Augustus zijn verrotte fietsenrek liet retoucheren op officiële portretten. En hoe Tiberius, in zijn met pornografie volgestouwde paleis, baby’s zijn geslacht voorhield ‘alsof het een moederborst was’.

De uitspattingen van de keizers uit de eerste eeuw zullen vooral bekend zijn uit I Claudius (1934) van Robert Graves of de televisieserie die op basis daarvan eind jaren zeventig werd gemaakt. Maar Suetonius is the original tour guide langs het panorama van perversieën. Huiver bij de verhalen over Nero, die Rome in brand stak, christenen voor de leeuwen gooide en zijn stiefbroer, zijn leraar, zijn moeder en zijn zwangere vrouw vermoordde. Verbaas je over de waanzin van Caligula, die zich specialiseerde in sarcasme en sick jokery. Caligula schoffeerde de senatoren met zijn plannen om zijn lievelingspaard tot consul te benoemen; hij liet zijn oom, de latere keizer Claudius, alleen in leven ‘om de gek met hem te steken’, en zei tegen zijn vrouw ‘dat hij niet zou aarzelen [haar] op de pijnbank te leggen om erachter te komen waarom hij zo dol op haar was.’

Met filmers als Quentin Tarantino deelt Suetonius een fijn gevoel voor ironie. Een mooi voorbeeld is de passage waarin wordt opgesomd hoe Caligula gegoede burgers placht te straffen. Hij brandmerkte ze, stuurde ze naar de mijnen ‘of liet ze doormidden zagen, niet steeds om zwaarwegende redenen, maar bij voorbeeld omdat ze kritiek hadden gehad op zijn voorstellingen.’

Vooral die toevoeging, ‘niet steeds om zwaarwegende redenen’, zal de liefhebber van spijkerhard understatement danig op de lachspieren werken.

Suetonius: Keizers van Rome (‘De vita Caesarum’). Vert. D. den Hengst. Uitg. Athenaeum-Polak & Van Gennep (Salamander), € 7,50

2 Let niet op de monsterlijke kaft, met een publiciteitsfoto voor de verfilming uit 2003; De uren van de Amerikaanse schrijver Michael Cunningham behoort inmiddels terecht tot de moderne klassieken. En dat terwijl de roman, bestaande uit drie verweven verhalen over eenzame vrouwen, varieert op plot en stijl van een oudere klassieker, Mrs Dalloway (1925) van Virginia Woolf. Cunningham beschrijft zijn personages met liefde en heeft bij alle ellende oog voor het kleine geluk: de schaduw van een theekopje op de vensterbank, een perfect gebakken taart, een boek dat je leest in het park op een warme augustusmiddag.

Michael Cunningham: De uren (‘The Hours’). Vert. Servaas Goddijn. Prometheus, € 12,50

3 De bekende wereld van de Afro-Amerikaanse schrijver Edward P. Jones zou je een moderne herschrijving van De hut van oom Tom kunnen noemen. Jones geeft een onmeedogend beeld van de slavernij in de 19de eeuw, en schuwt daarbij niet de vreemdste uitwas van the peculiar institution, de zwarte slavenhouder. Alleen al daarom was het in Amerika een opzienbarend boek; maar dat is het nog steeds door de manier waarop Jones zijn roman vertelt (met veel sprongen heen en weer in de tijd) en de hartverscheurende beschrijvingen van het lot van zijn hoofdpersonen. Voor de fans van Honderd jaar eenzaamheid en het werk van Toni Morrison.

Edward P. Jones: De bekende wereld (‘The Known World’). Vert. Marian Lameris. Querido, € 12,50.

4 De verhouding tussen kunst en dagelijks leven is het grote thema van de romans van A.S. Byatt, die vaak heeft gezegd dat ze op zoek is ‘naar het verloren paradijs waarin intellect en passie versmolten zijn.’ Haar beroemdste roman is Obsessie, een detectiveroman annex liefdesgeschiedenis over twee hedendaagse literatuurwetenschappers die de geheime passie van twee Victoriaanse dichters achterhalen. Byatt kreeg er in 1990 de Booker Prize voor, en is volgens velen inmiddels rijp voor de Nobelprijs (die jammer genoeg voor haar vorig jaar naar een Engelsman ging en twee jaar geleden naar een vrouw).

A.S. Byatt: Obsessie (‘Possession’). Vert. Gerda Baardman en Marian Lameris. De Bezige Bij, € 12,50.

5 De Turkse schrijver Orhan Pamuk staat bekend als de maker van lijvige literaire puzzels als Het zwarte boek (vol met spiegeleffecten) en Ik heet karmozijn (21 ikfiguren, waaronder een duivel en een muntstuk!). „Ik stuur mijn figuren het doolhof van de wereld in, en laat ze er, hoop ik, als andere mensen weer uitkomen”, zei Pamuk naar aanleiding van Het nieuwe leven (1994). Deze laatste roman, over een student die op zoek gaat naar de werkelijkheid achter een boek dat zijn leven verandert, behoort niet alleen tot de dunste, maar ook tot de toegankelijkste boeken van deze Istanbulse romancier.

Orhan Pamuk: Het nieuwe leven (‘Yeni Hayat’). Vert. Veronica Divendal. De Arbeiderspers, €12,50.

6 De veelbesproken roman Het complot tegen Amerika van Philip Roth is het keuzeboek van de Leesclub Live Fictie, die plaatsvindt tijdens het jubileumfeest van de boekenbijlage van deze krant (op vrijdag 22 september in Felix Meritis in Amsterdam). Roths oefening in ‘if-history’ – wat zou er gebeurd zijn als de antisemiet Charles Lindbergh de Amerikaanse verkiezingen van 1940 had gewonnen? – leest als een doemscenario, waarin de familie van de jonge Philip Roth het lijdend voorwerp is. Een even beklemmend als tot nadenken stemmend boek.

Philip Roth: Het complot tegen Amerika (‘The Plot against America’). Vert. Ko Kooman. Meulenhoff, € 10,– (met BoekenFeest-bon uit NRC Handelsblad €7,50).