‘Balkenende zou elk jaar moeten komen’

Azië betekent hier Japan of China: Zuid-Korea is bij het Nederlandse bedrijfsleven en de overheid onbekend. Onterecht, vinden Nederlanders die daar werken. „Alsof zakendoen in landen als China makkelijker is.”

Op een bijeenkomst waar financieel analisten ING Azië/Pacific mochten doorlichten, hoorde Ron van Oijen alle leuke vragen naar zijn collega’s in Japan en China gaan. De topman van ING’s levensverzekeringentak in Zuid-Korea merkte – voor de zoveelste keer – dat Korea niet leeft. „Aan mij vroegen ze dan: ‘Is het erg om daar te zitten?’” Terwijl Zuid-Korea voor ING Life na Nederland en de VS de meest winstgevende markt is en 9.000 werknemers telt.

Het is een bekend fenomeen onder Nederlandse expats in Zuid-Korea. Hoewel het de tiende economie van de wereld is en technologisch een van de meest vooruitstrevende landen, staat het land hier nauwelijks op de kaart. Taco Stoppels, hoofd van de economische afdeling op de ambassade in Seoul, vraagt zich af of Nederlandse bedrijven wel voldoende aandacht voor het land hebben. „Als bedrijven naar Azië willen, is het altijd China, China, China. Op zich terecht, maar onze export naar Zuid-Korea was in 2005 bijna even groot als die naar China of Japan.”

Een van de redenen dat men Zuid-Korea onvoldoende ziet staan, is volgens Stoppels dat het land zich niet goed presenteert in het buitenland. Van Oijen van ING Life merkt ook dat veel Nederlanders niet weten dat sommige grote bedrijven Koreaans zijn. „Hyundai kennen ze nog wel. Maar van Samsung denken veel mensen dat het Japans is.”

Veel grotere Nederlandse bedrijven hebben Korea wel weten te vinden. Verreweg de grootste Nederlandse exporteur naar Zuid-Korea is chipmachinebouwer ASML, die het afgelopen jaar voor bijna 900 miljoen euro aan lithografiemachines verkocht aan elektronicabedrijven als Samsung en LG. In totaal hebben zo’n 40 Nederlandse bedrijven een vestiging in Zuid-Korea, waaronder Philips, Akzo Nobel en ABN Amro. De KLM verzorgt elke dag een lucratieve vlucht van Schiphol naar Incheon Airport bij Seoul.

Bij het zakendoen profiteren Nederlanders in Korea nog steeds van het Hiddink-effect. De succesvolle bondscoach en zijn opvolgers hebben de bekendheid en de populariteit van Nederland veel goed gedaan. In de Koreaanse winkel liggen nog steeds managementboeken met titels als Hiddink Leadership en Think like Hiddink. Er is zelfs een Hiddink pizza.

Dat betekent niet dat bedrijven hun stijl niet hoeven aanpassen. Kijk naar het Nederlandse technologiebedrijf Irdeto, dat samen met Korea’s grootste mobiele aanbieder werkt aan televisie voor mobiele telefoons. Aan de vestiging in Seoul valt niet te zien dat de naam Irdeto is afgeleid van de oprichter, ingenieur Den Toonder. Net als bij veel Koreaanse bedrijven zitten werknemers dicht op elkaar, met grijze schotten tussen de werkplekken. De Koreaanse directeur Brendon Woo vertelt: „Ook al zijn we een Nederlands bedrijf, we moeten wel op zijn Koreaans werken.”

Woo bedoelt vooral dat alles veel sneller moet dan in Europa. Nederlanders gebruiken de Koreaanse uitdrukking pali-pali om de Koreaanse werkwijze te karakteriseren: ‘schiet op, schiet op’. Wie een verzoek e-mailt naar Europa, krijgt te horen dat het binnen twee weken geregeld kan zijn, zegt Woo. In Zuid-Korea komt er ’s middags antwoord en is het dezelfde dag af. Ook al betekent het dat werknemers tot diep in de nacht of ver in het weekend moeten doorwerken, wat ook bij Irdeto normaal is.

Voor een werkgever is het Koreaanse arbeidsethos geweldig, zegt ook Van Oijen van ING Life. Als hij om half twaalf ’s avonds klaar is met een videoconferentie met Nederland, zitten er nog werknemers op kantoor, vertelt hij. Hij moet zijn mensen verplichten vakantie op te nemen.

Van Oijen merkt het verschil in tempo ook in het dagelijks leven. Met verlof in Nederland kon hij in het Sheraton hotel geen cappuccino bestellen, omdat hij in het restaurant zat en niet in het café. „In Korea is dat ondenkbaar. Dat regelen ze gewoon.” Ander voorbeeld: bij het bestellen van een nieuwe auto in Korea verontschuldigde men zich dat de levering wel vijf dagen op zich kon laten wachten.

Een nadeel van werken in Zuid-Korea, is dat het voor buitenlanders vaak lastig opboksen blijft tegen de chaebols: de gigantische superconglomeraten zoals Samsung en Hyundai die de economie beheersen. Zuid-Koreanen kopen graag Koreaanse waar en dat veelbelovende jongeren allemaal een carrière bij een van de chaebols ambiëren, begint pas sinds kort te veranderen. Van Oijen vertelt de lobby bij de regering te missen, die zijn concurrenten bij de chaebols wel hebben.

De verwevenheid van de overheid met het bedrijfsleven stoort veel buitenlandse bedrijven en vormt een drempel voor potentiële investeerders. Hoewel het veel minder is geworden, vertellen verschillende managers bij buitenlandse bedrijven dat hun Zuid-Koreaanse concurrenten worden voorgetrokken. Maar, zegt Stoppels van de ambassade: „Alsof zakendoen in andere Aziatische landen zoals China makkelijker is.”

Kortom, de onbekendheid van Zuid-Korea bij het Nederlandse bedrijfsleven is onterecht, vinden Nederlanders die het land wel kennen. Het is een interessante markt, een goede opstap naar China en een lichtend voorbeeld door zijn innovatiebeleid, vinden zij. Nederland met zijn innovatieplatform zou daar nog veel van kunnen leren, zegt Van Oijen. Desondanks heeft hij de laatste twee jaar geen Nederlandse delegatie gezien. „Balkenende zou hier elk jaar moeten komen.”