Vogelgriep wordt een seizoensziekte

De vogelgriep wordt een seizoensziekte, althans in landen die de uitbraken onder controle proberen te houden. In Indonesië verergert de situatie voorlopig alleen maar.

rotterdam, 4 aug. - „We moeten in Europa wennen aan een seizoenspatroon van de vogelgriep,” zei Zsuzsanna Jakab, directeur van het European Centre for Disease prevention and Control (ECDC) begin vorige maand tijdens een persconferentie in Brussel. Het voorjaar en de herfst, als de watervogels trekken, zijn in de ogen van Jakab voor Europa de riskante perioden.

In Zuidoost-Azië was vorige maand het begin van de regentijd het moment voor verhoogd alarm. Terecht, naar bleek, want Thailand en Laos meldden voor het eerst in maanden weer ziek pluimvee. In Thailand overleed op 24 juli bovendien een 17-jarige jongen aan het H5N1-vogelgriepvirus. Gisteren is een 9-jarig meisje gestorven dat vermoedelijk vogelgriep had. Zij werd pas een dag eerder ernstig ziek naar een ziekenhuis gebracht. De testuitslagen zijn nog niet bekend. Thailand had anderhalf jaar geen vogelgriepdoden gehad.

Tot de 17-jarige jongen overleed ontkende het Thaise ministerie van Landbouw dat er vogelgriep heerste in het land. De media meldden op sommige plaatsen honderden dode vogels, maar de directeur van het Thaise nationale instituut voor diergezondheid hield het op dode dieren door infecties van schimmels en bacteriën die vrij spel hadden door weers- en milieuveranderingen.

De geschiedenis leek zich daarmee te herhalen. Op de website van de International Society for Infectious Diseases schrijft de ter zake kundige webredacteur dat in januari 2004 Thailand zijn eerste vogelgriepdode meldde op een moment dat het ministerie de al enige tijd gesignaleerde pluimveesterfte nog aan een bacterieziekte toeschreef. Dat had het ministerie van Landbouw ook officieel aan de internationale dierziekte-organisatie OIE gemeld. Een dag nadat het volksgezondheidministerie de aan vogelgriep overleden mens aan de aan de Wereldgezondheidsorganisatie meldde, ging het Thaise landbouwministerie om en meldde de H5N1-uitbraak onder pluimvee.

Dit jaar kondigde de Thaise overheid wel een alarmfase voor vogelgriep af voor enkele noordelijke provincies. Het was de ervaring van de afgelopen twee jaar die tot waakzaamheid leidde. De afgelopen twee jaar stak de ziekte steeds in juli, bij het begin van de regentijd, de kop weer op, zei een woordvoerder van het ministerie van Veeteelt.

In die regentijd zijn er overstromingen. In de ontstane poeltjes en plassen laten besmette dieren het virus in hun uitwerpselen achter, zodat die evenzovele besmettingsbronnen worden.

Tegen het einde van de regentijd, in september en oktober, krijgt Thailand ook nog een stroom trekvogels uit China en noordelijker landen te verwerken, waardoor het risico nog toeneemt.

Ook in buurland Laos is vogelgriep uitgebroken. Half juli stierven 2500 kuikens op een pluimveebedrijf dat ook begin 2004 al door vogelgriep was getroffen.

Vietnam heeft inmiddels maatregelen getroffen. Dat land overwoog om het verbod op de eendenfokkerij op te heffen. Maar „gegeven de situatie in Thailand en de komende herfst en winter waarin steeds al meer uitbraken worden gerapporteerd, is het toestaan van eendenfokkerij te riskant”, zei een ambtenaar van het ministerie van Landbouw begin deze week tegen het persbureau Associated Press (AP). Het verbod om kippen te houden is in Vietnam afgelopen februari opgeheven. Kippen gaan dood als ze besmet raken met H5N1, maar eenden kunnen – net zoals wilde watervogels – het virus onder de leden hebben en verspreiden zonder er zelf ziek van te zijn. Bekend is, schrijft de AP-correspondent, dat de pluimveefokkerijverboden in Vietnam op enige schaal worden overtreden.

Over de situatie in de nabij gelegen landen als Cambodja, Birma en ook China is momenteel weinig bekend. Deskundigen van de Wereldgezondheidsorganisatie houden het er op dat het H5N1-vogelgriepvirus daar in Zuidoost-Azië endemisch is. Dat betekent dat het eigenlijk voortdurend in watervogels aanwezig is en steeds opnieuw het pluimvee ziek kan maken.

Zo er in Azië al echt sprake is van seizoensvariatie, dan komt die alleen voor in landen die moeite doen om de vogelgriep te bestrijden.

In Indonesië, waar de overheid zegt geen geld te hebben om de vogelgriep te bestrijden, is het hek van de dam. Het aantal zieke en overleden mensen toont een constante toename sinds de vogelgriep er in 2004 voor het eerst werd gemeld.

In Europa zijn het geen moessonregens die de seizoensvariatie lijken te bepalen, maar zijn het de trekvogels. Later deze maand zal minister Veerman (landbouw) – na een advies van deskundigen – vaststellen of tijdens de herfsttrek het Nederlandse pluimvee weer afgeschermd of opgehokt moeten worden.

Die deskundigen hebben nog wel wat te bespreken. De vogelgriepgolf die dit voorjaar werd gevreesd, toen de trekvogels uit Afrika terugkeerden waar afgelopen winter ook vogelgriep was vastgesteld is immers uitgebleven.