De Perzische oorlogen

Iran is de voorlopige overwinnaar in het Midden-Oosten. Deze overwinning werd al een aantal jaren geleden geclaimd door toenmalige president van Iran, Hashemi Rafsanjani. Ik herinner me een toespraak van hem tijdens een vrijdagsgebed in Teheran waarin hij de vermijdbare fouten van de Amerikanen in Irak opsomde.

Cynisch voegde hij eraan toe dat als de Amerikanen de Iraniërs om advies hadden gevraagd, deze op basis van hun eigen ervaringen hadden kunnen vertellen hoe een regime uit het niets wordt opgebouwd.

De belangrijkste Amerikaanse fouten in de ogen van Rafsanjani:1. De Amerikanen hadden nooit de Iraakse strijdkrachten en de politie moeten opheffen.

2. Ze hadden van meet af de orde moeten handhaven in de steden van Irak.

3. Ze hadden de grenzen moeten sluiten.

4. Ze hadden de plunderaars keihard moeten aanpakken. (lees: excessief geweld gebruiken tegen de burgers, zoals het in Iran kort na de revolutie onder leiding van Rafsanjani en zijn strijdmakkers werd toegepast.)

5. Ze hadden een multilateraal gesprek met de omringde landen moeten aangaan.

6. Ze hadden niet in de gaten wat inlichtingenwerk betekent in het Midden-Oosten.

Waarom vindt Iran zichzelf overwinnaar van het conflict in het Midden-Oosten? Daarvoor worden drie redenen aangevoerd. Ten eerste beschikken de Amerikanen nu over onvoldoende militaire capaciteit om elders te kunnen optreden. In deze visie zijn de Amerikanen in het Iraakse moeras vast komen te zitten. En ze zullen er op korte termijn niet uit worden bevrijd.

Ten tweede zijn nu in Irak de geestverwanten van Iran aan de macht. Ondanks de onduidelijkheden over de toekomstige ontwikkeling van deze nieuwe Iraakse machthebbers, is Iran ervan verzekerddat de nieuwe Iraakse politici geen gevaar vormen voor de ayatollahs. Bovendien is er uiteraard het Mahdi-leger van Muqtada Sadr dat de radicaliteit van de Iraanse Hezbollah in Irak vertegenwoordigt.

Ten derde wordt de olie steeds duurder. De Islamitische Republiek Iran heeft nog nooit in haar bestaan zo veel oliegeld kunnen verdienen als de afgelopen tijd. Ondertussen bouwt Iran ook nog vrolijk voort aan zijn nucleaire programma.

Deze klinische analyse is wel een bron van zorg voor landen als Saoedi-Arabië (samen met Golfstaten), Egypte en Jordanië. De militaire invloedssferen van Iran doen deze zorgen alleen maar toenemen. In feite beschikken de Iraanse machthebbers over twee fronten: het zuiden van Libanon en het zuiden van Irak.

De overwinning van Hamas in de Palestijnse gebieden versterkt de geopolitieke macht van Iran wegens de gemeenschappelijke ideologie: de gewelddadige verwijdering van de joodse staat.

De warme banden met Hamas werden de afgelopen maanden op een bijna te nadrukkelijke wijze in Teheran tentoongespreid. Khaled Mashal, de leider van Hamas in de Syrische hoofdstad Damascus, was een zeer welkome gast in Teheran.Al met al is het Iraanse dossier nu aanzienlijk ingewikkelder dan een paar jaar geleden.

Het is wel erg toevallig dat precies nu Hezbollah een conflict heeft uitgelokt met Israël. Omdat Iran juist in deze tijd met een antwoord moet komen op het diplomatieke voorstel van de EU, de VS en Rusland voor een vreedzame oplossing voor de eigen nucleaire ambities. Volgens dit voorstel mag Iran wel beschikken over nucleaire technologie, maar moet het stoppen met het verrijken van uranium dat voor het maken van een kernbom onontbeerlijk is. In ruil daarvoor zou het benodigde uranium aan Iran ter beschikking worden gesteld en mag Iran ook nog rekenen op een aantal aanmoedigende economische maatregelen.

Iran wil echter, zonder al te ingewikkelde vormen van controle, zelf uranium kunnen verrijken. Dat is voor het Westen onaanvaardbaar. De gebeurtenissen in Zuid-Libanon komen Iran buitengewoon goed uit. Niemand wenst immers de bestaande chaos in het Midden-Oosten nog verder naar Iran uit te breiden. En het oliegeld stroomt de banken van de ayatollahs binnen. Iran kan zelfs de positie van Hezbollah gebruiken als punt bij de onderhandelingen. Dit zou een andere wending krijgen zodra het Israëlische leger noemenswaardige successen zou boeken in de strijd tegen de terreurmacht van Hezbollah.

Waarschijnlijk hebben Saoedi-Arabië (en de Golfstaten), Egypte en Jordaniëbelang bij verzwakking van Hezbollah. Daardoor verzwakt ook de positie van Iran. In de Iraanse, fundamentalistische krant Jomhoeri-e Islamie (Islamitische republiek) is zeer kritisch gereageerd op een fatwa van een Saoedische geestelijke leider (Bin Jabrin) over Hezbollah. Volgens deze mullah is het moslims verboden om Hezbollah te helpen. Zelfs is het niet toegestaan om voor Hezbollah te bidden.

De genoemde Arabische landen zullen alles in het werk stellen om de Iraanse machtspositie, met het oog op de toekomst van Irak, te minimaliseren. Ze zullen daartoe het Westen onder druk zetten.

Wat kan de Iraanse machthebbers aan het wankelen brengen? Een militaire nederlaag van de Libanese Hezbollah is een strenge boodschap voor Teheran. Verder is er nog de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties die een nachtmerrie kan worden voor de ayatollahs. Als Iran nee zegt tegen het pakket voorstellen dat nu op tafel ligt, heeft Iran te maken met de Veiligheidsraad van de VN. De Veiligheidsraad kan een reeks sancties tegen het regime in Teheran aannemen zoals een economische, militaire en diplomatieke boycot. Bovendien kan dit gepaard gaan met enige mate van militaire dreiging tegen Teheran. Deze weg zou uiteindelijk kunnen leiden tot een ander regime in Teheran.

Iran kan momenteel op weinig sympathie rekenen. Toch moet het niet worden onderschat. De Iraanse diplomaten zijn verrassend goed in hun vak. Zij spreken niet met één mond. Doordat ze soms op één dag met verschillende boodschappen komen, zaaien ze verwarring in het westerse kamp.

De komende maanden zal een diplomatieke oorlog uitbreken tussen Iran en het Westen. En daarna moet blijken of Iran nog steeds de overwinning durft te claimen in het Midden-Oosten.

Eén ding staat vast: het islamitische Iran speelt met vuur. De Perzische oorlogen dreigen weer uit te breken.