Cuba Libre

Je moet enorm oppassen om met respect over Fidel Castro te spreken, want voor je het weet denken ze dat je Harry Mulisch bent en dan ben je nog verder van huis. Harry Mulisch is een gek die denkt dat hij Harry Mulisch is. Fidel Castro is een gek die denkt dat hij de heilstaat in het ondermaanse heeft gerealiseerd.

Er waren tijden dat hij door de Nederlandse intelligentsia, en ook door Harry Mulisch, op handen werd gedragen. Bruisend van idealisme werd er geklonken met glazen vol Cuba Libre. Cuba Libre is nu niet meer in de mode, evenmin als idealisme, en toch is dat jammer.

Natuurlijk is Castro een dictator. Hij laat zich weinig gelegen liggen aan decadente zaken als democratie en vrije pers, daar is hij nu eenmaal een dictator voor. En er zijn ongetwijfeld heel wat onderdanen die een wat genuanceerder beeld koesteren omtrent de communistische heilstaat die hij heeft gecreëerd.

Ik weet het. Laat het allemaal gezegd zijn. Maar Castro is wel een mooie dictator, met baard en sigaren en urenlange toespraken, vurig en bevlogen.

Vroeg of laat gaat Castro dood. Waarschijnlijk vroeg. Hij is bijna tachtig. Het nieuws is dat hij onlangs te ziek is geworden om zijn land te besturen en dat hij de regering tijdelijk heeft overgedragen aan zijn broer. Als hij echt dood zal zijn, zal het lang duren voordat de mensen in Havana dat zullen durven geloven. Vervolgens zullen zij dansen. Daarna komt er burgeroorlog of een Burger King. Niemand zal nog Cuba Libra drinken.

En toch is het jammer. Sinds Amerika de Koude Oorlog heeft gewonnen, denkt Amerika dat het gelijk heeft. Het herschept de wereld naar zijn beeld. Het is het beeld van multinationals die van afzetmarkten dromen en in naam van de vrijheid de wereld een vrije markt opdringen. Idealisme is verdacht in de dictatuur van de markt, omdat het ongeremde consumptie in de weg staat. Laten we hopen dat Amerika na de dood van Castro niet nog meer gelijk krijgt. Laten we hopen dat idealisme nog een naam zal hebben. Laten we daarop toosten wanneer wij Cuba Libre drinken.

Ilja Leonard Pfeijjffer

De auteur is romancier en dichter