Branco zingt Pessoa en Bløf

De Portugese Christina Branco werd in Nederland een ster als fadozangeres, maar ze wil geen typische fadista zijn. Maar liefst vijf optredens heeft zij in het Amsterdamse Concertgebouw.

„U mag best een beetje bewegen, hoor. Het hoeft niet zo vormelijk, laten we het gezellig maken”, zegt de zangeres tien minuten na het begin van het concert. De zaal begint gehoorzaam te roezemoezen maar houdt daar schielijk mee op bij Fim dat volgens het programmablad gaat over „verdriet om een liefde die zoet moest zijn, maar gewelddadig is en door zijn buitensporigheid vernietiging inhoudt.” Over gezelligheid gesproken.

De oproep van de jonge zangeres is óók strijdig met hoe ze op het podium staat: in een donkere avondjurk, het haar in een strenge knot en gewapend met een stola die vooral bedoeld lijkt voor haar handen. „Als u zich ontspant, dan blijf ik knijpen en trekken”, zegt ze.

„Ik was krankzinnige nerveus,” bekent Cristina Branco (1972) bijna acht jaar later vanuit Parijs over haar debuut in de Kleine Zaal van het Concertgebouw. Ze ziet het nog vóór zich: „Die chique zaal en al die ernstig kijkende mensen.” Ze weet ook nog hoe verrast ze was dat het goed afliep; met neuriënde mensen in ‘Tudo isto... é fado’ en als toegift ‘Barco Negro’, dat ze nog steeds op haar repertoire heeft.

Branco had ten tijde van haar eerste optreden net de cd Murmurios uitgebracht. De plaat werd in Nederland goed verkocht en leverde haar een flink aantal optredens op. Haar band met Nederland werd nog sterker door de cd O Descobridor, geheel gevuld met vertaalde teksten van dichter J.J. Slauerhoff. In 2001 wordt die plaat bekroond met platina. Het Universal-concern haakte vervolgens gretig in, met als eerste resultaat de cd Corpo Iluminado, waarop Branco opnieuw teksten van grote dichters gebruikt. De muziek is als voorheen grotendeels van de hand van Custódio Castelo die haar bij haar optredens begeleidt op de twaalfsnarige ‘guitarra’, de typisch Portugese luit.

In een tijdsbestek van enkele jaren staat Branco in vele Nederlandse concertzalen, van Sittard tot Den Helder, van Dokkum tot Middelburg. Ze zingt in het Nederlands ‘Dansen aan Zee’ met Pascal Jakobsen, het boegbeeld van Bløf. Het is op televisie te zien in PARADISOlife en wordt uitgebracht op een single. Branco is onderwerp van de documentaire A Minha Casa,die wordt uitgezonden op Nederland 3, treedt op met het Gelders orkest, Amsterdam Sinfonietta en het Metropole Orkest. En een maand geleden maakte ze dvd-opnamen in de Leidse Schouwburg. Aan het eind van de maand vertoeft ze in Rotterdam voor de opnamen voor een film over Bløf.

Wat Cristina Branco bij al haar succes dwars zit is dat ze altijd wordt vastgeprikt op het label ‘fado’, vaak omschreven als de ‘Portugese blues’. „Dat fado-gedoe is een beetje een hype. Mensen schijnen te denken dat elk liedje met een ‘guitarra’ een fado is. Ik zing wel fado maar ik ben geen typische ‘fadista’, zoals Aldina Duarte dat bijvoorbeeld wel is.”

In eerdere interviews liet ze weten dat ze ook niet gelukkig is als de ‘opvolgster van de legendarische Amália Rodrigues te worden omschreven. „Ik heb niet de intentie iemand te vervangen. Ik zing nog steeds enkele liedjes die Rodrigues ook zong, daar daar blijft het bij.”

Dat Branco het meent blijkt uit de cd Ulisses van vorig jaar. De traditionele snarenbezetting is op deze plaat uitgebreid met een piano. Dat instrument speelt een grote rol in ‘Liberté’, een in het Frans gezongen tekst van de dichter Paul Éluard, een prachtig liedje van Vitorino en het intens gezongen A Case of you van Joni Mitchell.

„Bij mij komt de tekst altijd eerst. Ik lees veel en graag en met name poëzie. Ik heb niet voor niets een cd met teksten van Slauerhoff gemaakt. Ik interpreteer de teksten die mij raken en maak er een vocaal schilderij van.”

Op zaterdag treedt Branco op met een jazz-sextet met onder andere rietblazer Michael Moore en gitarist Maarten van der Grinten. Wat gaat dat worden; bekende Amerikaanse standards, bebop, gaat Branco soms scatten?

„Niks ervan. We spelen enkele oude fado’s, maar vooral ook een aantal gloednieuwe composities van pianist jazzpianist Mário Laginha die ook thuis is in Bach. Met als achterliggend idee te laten horen dat goede muziek universeel is en niet gebonden aan welke regio ook.”

Cristina Branco in het Concertgebouw, Amsterdam: 4/8 Grote Zaal: sextet met piano. 5/8 ’s middags Kleine Zaal: lezing met trio, ’s avonds Grote Zaal met jazz-sextet, 6/8 ’s middags kwartet met zanger Carlos Leitão, ’s avonds nonet met zanger Vitorino, blazers, piano en slagwerk. Er zijn nog kaarten beschikbaar. Inl. www.concertgebouw.nl