Voor Tonino moet het wrang zijn

Harm Brouwer, de baas van het openbaar ministerie, ontketende met curieuze uitspraken een media-hype.

Daar heeft de topman nu spijt van.

Wat bezielde de hoogste baas van het openbaar ministerie (OM), procureur-generaal Harm Brouwer, met zijn uitlatingen in het IKON-televisieprogramma Spraakmakende Zaken?

Daarin werd hem gevraagd naar de zaak-Tonino, de Amsterdamse officier van justitie die twee jaar geleden zijn computer bij het grofvuil zette, waarna deze in handen kwam van misdaadverslaggever Peter R. de Vries. Op de computer bleek kinderporno te staan. Na onderzoek bleken de afbeeldingen als ‘bijvangst’ bij het surfen op de harde schijf terecht te zijn gekomen.

Brouwer leek in eerste instantie een nieuwe dimensie te geven aan de kwestie-Tonino. In het IKON-programma vertelde hij dat een deel van de kinderporno er pas later zou zijn opgezet: „Er zijn plaatjes aan toegevoegd nadat de computer buiten de macht van collega Tonino is geraakt.” Wie dat had gedaan, was volgens Brouwer niet vast te stellen. Daarmee suggereerde de voorzitter van het College van pg’s dat De Vries er wellicht de hand in had gehad.

Daarmee was het zaad voor een onvervalste mediahype gezaaid. De IKON verspreidde, ver vóór de uitzending, een persbericht waarin de omroep meldde dat Brouwer ging zeggen dat Tonino mogelijk opzettelijk was zwart gemaakt. Andere media, niet op de hoogte van de exacte uitlatingen in de uitzending, belden met het OM. Op internetsites verscheen het bericht dat ‘Tonino erin is geluisd’. Peter R. de Vries verklaarde „lichtelijk verbijsterd” te zijn. De misdaadverslaggever verwierp elke suggestie alsof hij degene zou zijn geweest die stiekem de plaatjes op Tonino’s computer had gezet. Wel waren er, aldus De Vries, tijdens zijn journalistieke onderzoek, bepaalde afbeeldingen op de harde schijf terechtgekomen. Dat had hij echter gedocumenteerd en gemeld aan het OM.

Vandaar dat Brouwer, na intern beraad, onmiddellijk ruimhartig het boetekleed aantrok en voor de camera van het NOS Journaal De Vries excuses aanbood. Al met al, aldus Brouwer vanochtend, „een uiterst pijnlijke zaak”, met name voor hemzelf.

Is er inhoudelijk nou iets nieuws gebleken in de zaak-Tonino?

Geenszins. Minister Donner (Justitie, CDA) meldde de Tweede Kamer al in juni vorig jaar dat een deel van het gewraakte materiaal op de computer is geplaatst „nadat deze uit de macht van de betrokken officier was geraakt”, bijna letterlijk dezelfde bewoordingen als van Brouwer. Het gaat daarbij inderdaad, aldus de OM-topman nu, om zes plaatjes na het onderzoek van De Vries. Maar dat er daarnaast nog andere externe bronnen zijn geweest die afbeeldingen op de pc hebben gezet, nadat Tonino hem bij het grofvuil zette, is onjuist.

Waarmee de hele kwestie weer terug is waar zij leek te zijn afgesloten. Tonino is dom geweest om zijn computer zomaar bij het grof vuil te zetten. Maar uit diverse onderzoeken, zo meldde Donner de Kamer al eerder, is gebleken dat hij geen pornografische sites vanaf zijn werk heeft bezocht. Weliswaar is gebleken dat „een zeer kleine minderheid van de aangetroffen afbeeldingen” materiaal was waarvan het in bezit hebben strafbaar zou zijn. Maar die plaatjes waren niet bewust gedownload, aldus het onderzoek. De zaak werd geseponeerd wegens onvoldoende bewijs.

Child Right, een organisatie die opkomt voor belangen van kinderen, probeerde via het gerechtshof alsnog vervolging van Tonino af te dwingen. Maar het hof verwierp in juni die eis. De fraude-officier hervatte gewoon zijn werk bij het Functioneel Parket.

Voor Tonino moet het wrang zijn dat de hele kwestie weer aan het rollen wordt gebracht na uitlatingen van zijn hoogste baas. Brouwer wijt het aan „het niet voorbereid zijn op concrete vragen over een dossier dat je niet voor honderd procent in je hoofd hebt.” Ondanks dat liet de PG zich verleiden om toch iets te zeggen.

Het OM kwam de afgelopen jaren vaker negatief in het nieuws door ongelukkig optreden in de publiciteit. Zo deed Brouwers voorganger De Wijkerslooth geprononceerde uitspraken in de zaak-Erik O. en maakte Justitie fouten na de Schiedamse parkmoord. De storm van gisteren betitelt Brouwer als „erg dom, al moeten we het wel in proporties zien. Maar: de kritiek is hard en overeenkomstig de fout die ik in mijn positie als PG heb gemaakt”.