Vogelgriep leidt niet snel tot pandemie

Het H5N1-vogelgriepvirus veroorzaakt bij vermenging met een mensengriepvirus niet direct een wereldwijde griepepidemie. Dat blijkt uit onderzoek waarbij die mengvirussen in proefdieren zijn getest.

Na dit onderzoek is het duidelijk dat de kans op een nieuwe grieppandemie op dit moment minder groot is dan gedacht. Onderzoekers van het Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) in Atlanta en hun Spaanse, Vietnamese en Indonesische collega’s publiceerden hun resultaten dinsdag op de website van het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Acadamy of Sciences.

Een grieppandemie kan volgens de griepdeskundigen op twee manieren ontstaan: door achtereenvolgende mutaties in de genen van één griepvirus of door menging van twee verschillende virussen die zich in één gastheer vermenigvuldigen. Mengvirussen die een nieuwe griepepidemie veroorzaken, ontstaan vaak uit virussen uit verschillende diersoorten: uit varken en mens, of – zoals nu wordt gevreesd – uit vogel en mens.

De Spaanse griep van 1918 was een gevolg van mutaties in een bestaand virus. Het was de ernstigste pandemie van de vorige eeuw. De twee andere wereldwijde griepepidemieën in de vorige eeuw – in 1957 en 1968 – zijn door mengvirussen veroorzaakt.

„Laten we het woord geruststellend voorlopig niet gebruiken bij deze onderzoeksresultaten,” zei dr. Julie Gerberding tegen een Amerikaanse persbureau. Gerberding is de hoogste baas van de CDC waar het mengvirusonderzoek werd uitgevoerd. Het CDC is het belangrijkste Amerikaanse infectieziekte-onderzoeksinstituut.

De onderzoekers maakten de mengvirussen in een strikt van de buitenwereld afgesloten lab. De nieuwe virussen werden in proefdieren (fretten) getest op hun ziekmakende en infecterende eigenschappen. Geen van de mengvirussen bleek erg besmettelijk. Fretten zijn gevoelig voor dezelfde griepvirussen als mensen.

Uit het vogelgriepvirus kan een voor mensen gevaarlijk mengvirus ontstaan als een mens tegelijkertijd met het vogelgriepvirus (een H5N1-influenzavirus) en met een vanouds onder mensen circulerend griepvirus (in dit experiment een H3N2-influenzavirus) is geïnfecteerd. Het nieuwe mengvirus ‘erft’ een deel van zijn acht genen van het vogelgriepvirus en het andere deel van het mensenvirus. Alle combinaties zijn mogelijk, maar de H5N1-buitenkant en een H3N2-binnenkant zijn in principe het gevaarlijkst. Die mengvirussen bleken in het nu gepubliceerde onderzoek niet erg besmettelijk.