Testosteron voor tussen de oren

Duursporters, zoals wielrenner Landis, worden niet sterker van testosteron. Waarom zou een arts dan het gebruik adviseren?

Heeft Landis de Tourwinnaar testosteron gebruikt of niet? Zaterdag komt de uitslag van de contra-expertise. Maar wáarom zou Landis gebruikt hebben? En hoe?

Eerst het hoe.

Testosteron dat je niet spuit maar slikt, schreven Zwitserse dopingonderzoekers van de universiteit van Lausanne in juli in het British Journal of Sports Medicine, verdwijnt zo snel weer uit het lichaam dat de dopingcontrole binnen enkele uren na het gebruik al moet plaatsvinden om de overtreder te betrappen. Dr. Martial Saugy concludeert dat een nieuwe test nodig is.

Dat artikel heeft Landis’ dokter misschien ook wel gelezen. Misschien was het in het wielerwereldje zelfs al langer bekend. En is testosteron er weer populair, nu het net rond dopingmiddel epo zich steeds verder sluit.

Maar waarom zou een wielrenner naar de testosteron grijpen? Of waarom zou zijn arts hem het gebruik adviseren? Is het ooit het risico van ontslag en een langdurige schorsing waard?

De overzichtsartikelen in de wetenschappelijke literatuur over testosteron als doping concluderen zonder uitzondering dat duursporters, zoals wielrenner Landis, niet sterker worden van testosteron.

Testosteron is vooral getest met lage en gemiddelde doseringen, één of hoogstens een paar weken, bij sportschoolfanaten of sportende collegestudenten die dan korte krachttrainingen doen. Makkelijk te meten, ethisch verantwoord. De proefpersonen worden 5 tot 20 procent krachtiger en 2 tot 5 kilo zwaarder. Dat schrijven bijvoorbeeld Fred Hartgens en Harm Kuipers in een review van twee jaar gelden in het wetenschappelijke tijdschrift Sports Medicine. Zij schrijven ook: ‘er werd geen effect op het duurvermogen gezien’.

Maar Landis heeft niet weken testosteron geslikt. Eerdere dopingtests dit jaar doorstond hij probleemloos. Hij zat ook helemaal niet te wachten op extra kilo’s spieren. Hij moest hoge bergen over, waarbij die paar kilo extra alleen maar meer inspanning kosten. Snel herstel dan. Geen lange kuur, maar een korte hormoonstoot. Landis had één slechte dag en reed de volgende dag iedereen er van af reed in een zware bergetappe.

Direct na die triomf hoorde je niemand over doping. Maar nu Landis betrapt is schrijven veel wielerkenners: dit kon niet zonder greep in de medicijnkast.

De medische wetenschappers houden het erop dat er weinig onderzoek is gedaan naar herstel na een zware sportprestatie, zodat duidelijke conclusies niet te trekken zijn. Misschien dacht Landis’ dokter: zo’n pilletje helpt misschien niet, maar het werkt vast wel. Testosteron voor tussen de oren. Als Landis dat de avond voor zijn mooie overwinning slikte, dan heeft hij het effect beslist aangetoond.

Wim Köhler