Schoen met kompas

Bij On Mobility zijn video’s en installaties over diverse vormen van mobiliteit te zien.

Fijn op vakantie én illegaal op reis, op zoek naar een beter bestaan, komen aan bod.

Mobiliteit hoort bij de mens. De trek van migranten naar oorden waar het leven beter is, is van alle tijden en staat ook nu weer op de politieke agenda. Maar de expositie On Mobility in De Appel heeft ook oog voor de prettiger kanten van mobiliteit: reizen, een kosmopolitisch bestaan, uitwisseling van kennis en ervaringen.

De binnenkomer is direct goed: Judi Werthein toont in de eerste zaal haar Brinco’s, schoenen voor migranten uit Mexico, bedoeld voor hun illegale reis naar de Verenigde Staten. Op de voering is een plattegrondje gedrukt van het gebied rond de Mexicaanse grensplaats Tijuana. Er zit een kompasje aan, en een lampje. De schoenen zien er zeker niet hip en snel uit, maar wel stevig. Het is natuurlijk een gimmick: schoenen maken om daarmee een diepgeworteld sociaal-economisch probleem te verlichten. Ze veranderen niets aan de situatie, maar de schoenen bleken wél een katalysator van een discussie op internet. De gesprekken liggen ter inzage, uitgeprint op velletjes papier. Racisme en protectionisme passeren de revue in de reacties van Amerikanen. De kunstenaar wordt voor bitch uitgemaakt, die illegalen het land durft binnen te halen.

On Mobility, een samenwerkingsproject met kunstinstellingen in Oost-Europa en De Appel, kwam nog onder de vorige directeur Saskia Bos tot stand. Vorig jaar begon de tentoonstelling in De Appel, en reisde naar Berlijn, Vilnius en Boedapest, met een veranderende bezetting aan kunstenaars. Deze editie is de hekkensluiter, met bijdragen van onder andere Sean Snyder (foto’s van Saddams schuilplaats, die hij verzamelde bij persbureaus), Åsa Sonjasdotter (een verzameling aardappelplanten van over de hele wereld) en Leopold Kessler, die een pakje sigaretten smokkelt per trein en daar een videoregistratie van laat zien.

Globalisering sijpelt uit alle beelden van de film Revolving Landscape van Patrick Tuttofuoco, Mattia Matteuci en Damaso Queirazza. Ze laten grote steden, mensen op straat en verkeer zien. Seoul, Sao Paulo, Buenos Aires, Las Vegas zoemen als bijenkorven. De camera zoomt in op kleine buurten, krotwoningen, blije dansende mensen op straat. Dan zoomt de camera uit en blijkt elke stad een inwisselbare metropool met dezelfde rigide, macho hoogbouw. Steden als speeltuin, een universeel decor waarin mensen hun leven leiden.

Nog een video springt eruit: de gesproken gedachtegang van Miklós Erhardt. De kunstenaar wil in een als slecht en gevaarlijk bekend staande wijk van Boedapest een winkel openen om in contact te komen met de plaatselijke bevolking. Erhardt probeert wat, maakt plannen, en concludeert uiteindelijk dat in ieder geval één doelstelling is gehaald: het opknappen en schoonmaken van de winkel. De video, vooral opnames van de winkel in diverse stadia van schoonmaak, is weinig spannend. Maar juist de rust van de minimale video is intrigerend. Erhardts stem voert je mee, zo het hoofd van de kunstenaar in. Het lukte niet om de winkel succesvol te laten zijn. Maar dat maakt niet uit. On Mobility kaart misstanden aan, maar laat ook een positieve en hoopvolle kijk op de wereld zien. Dat gebeurt op een heel relaxte manier, zonder geheven vingertje.

On Mobility. T/m 27/8 in De Appel, Amsterdam www.onmobility.net