Pas op, pottenkijkers

Kan-ie?

Hij kan. De werkgevers en de vakbonden hebben hun blokkade van ruimere zeggenschap van gepensioneerden in pensioenfondsen moeten opgeven. Vakbonden en werkgeversorganisaties vormen de besturen van de grote pensioenfondsen. Zij zitten niet te wachten op pottenkijkers, zoals ouderen. De pensioenwereld had ouderen, verenigd in het CSO, meer invloed beloofd, maar niet genoeg pensioenfondsen hadden het waargemaakt. Toen trad de ‘boeteclausule’ in werking: wetgeving.

Minister van Sociale Zaken De Geus willigt het verzoek van vakbonden, werkgevers en CSO in, schreef hij vorige week aan de Tweede Kamer. Het krijgt een plaatsje in de nieuwe pensioenwet. Kamerleden vroegen zelf eerder tevergeefs om hetzelfde. Als het om pensioen gaat, zijn de sociale partners nu eenmaal soeverein. De Tweede Kamer mag de bevolking vertegenwoordigen, over pensioenen beslissen werkgevers en bonden, ook al organiseren vakbonden ‘maar’ een kwart van de werknemers.

Vooralsnog blijft de zeggenschap van ouderen overigens beperkt tot pensioenfondsen van individuele ondernemingen. De grote fondsen die de bedrijfstakken bestrijken, zoals ABP (ambtenaren en leraren) en PGGM (werknemers in zorg en welzijn), hoeven geen gepensioneerden in hun besturen toe te laten. En die besturen nemen de beslissingen die ertoe doen, zoals over het vermogensbeheer en de prijscompensatie van pensioenen.

De Geus heeft nog iets anders in petto: de mogelijkheid dat belanghebbenden bij een pensioenfonds naar de ondernemingskamer van het Amsterdamse gerechtshof stappen. De belanghebbenden, verenigd in een zogeheten verantwoordingsorgaan, kunnen de rechter een onderzoek vragen bij vermoedens van wanbeleid. Dit enquêterecht is een machtig wapen. Beleggers gebruiken het graag.

Maar het is de vraag of het enquêterecht in de pensioenwereld uit de verf komt. Zullen werkgevers en werknemers in zo’n verantwoordingsraad hun collega’s in het bestuur voor de rechter willen slepen? Een andere medezeggenschapsclub in pensioenland, de deelnemersraad, kan nu al bij de ondernemingskamer in beroep tegen beslissingen van het fonds. Dat loopt geen storm.

Maar de rechter trekt. De financiële waakhond AFM gaat vanaf volgend jaar ook jaarverslagen van bedrijven controleren. Bij een conflict kan AFM in beroep gaan bij de ondernemingskamer. De beurswaakhond ontdekte afgelopen maanden bij het proefdraaien een waslijst van punten die ondernemingen kunnen verbeteren. Dat schept verwachtingen.

Menno Tamminga