Einde rentestijging?

Veel beleggers in aandelen geloven dat de goede tijden zullen terugkeren als de Federal Reserve (de Fed, het federale stelsel van Amerikaanse centrale banken) ophoudt de rente te verhogen. Zij juichen zelfs nieuws toe dat in andere opzichten slecht is, zoals de teleurstellende cijfers over het bruto binnenlands product van de Verenigde Staten van afgelopen vrijdag. Voor zover het hun betreft, zijn het niet de economische vooruitzichten, maar de kosten van het lenen van geld die het zwaarst wegen.

Het is makkelijk te begrijpen waarom beleggers willen dat er een einde komt aan de renteverhogingen. Als de kosten van het lenen van geld omhooggaan, stijgt ook de korting die wordt toegepast op de toekomstige inkomsten uit langetermijnbeleggingen, zoals aandelen. Een hogere rente schaadt de aandelenkoersen ook op andere manieren: het wordt minder aantrekkelijk aandelen te kopen met geleend geld, de consumptie van de huishoudens ligt aan banden en de bedrijfswinsten, met name die van bedrijven met hoge schulden, staan onder druk.

Het naderende einde van de huidige verkrapping van de geldmarkt komt op een moment dat de reële kosten van het lenen van geld in de VS heel laag blijven: 0,7 procent. Dat is minder dan de helft van het gemiddelde over de afgelopen tien jaar. Bovendien is de aandelenmarkt de laatste 25 jaar vier van de vijf maal gestegen nadat de renteverhogingen waren opgehouden.

Maar het is geen eenvoudige zaak van oorzaak en gevolg. De rentepiek van 1982 markeerde bijvoorbeeld het einde van een grote inzinking van de aandelenmarkten en het begin van een langdurige periode van dalende inflatiecijfers. De aandelenkoersen stegen het jaar daarop met 60 procent. Vergelijk dat eens met de laatste keer dat de rente piekte, in 2000. Destijds viel het hoogtepunt van de rentecyclus samen met het einde van een langgerekte periode van irrationele uitbundigheid op Wall Street. Het jaar daarop daalde de S&P 500 met 20 procent.

In sommige opzichten lijkt de huidige situatie meer op die van 2000 dan op die van 1982. De aandelenmarkt is weliswaar niet overdreven hoog gewaardeerd, maar elders stapelen de financiële excessen zich op.

De Amerikaanse huishoudens hebben te kampen met financiële tekorten van recordhoogte, omdat zij veel geld hebben geleend op basis van de kunstmatig opgeblazen huizenprijzen. Bedrijven en financiële beleggers, zoals hedgefondsen en participatiemaatschappijen, hebben zich ook diep in de schulden gestoken.

De Fed zal de teugels weer laten vieren als de geest weer in de fles is. Maar dat zal misschien niet de zegen blijken waarop veel beleggers hadden gehoopt.

Edward Hadas

Voor meer commentaar uit Londen: www.breakingviews.com. Vertaling Menno Grootveld