Een schuld: laat je failliet verklaren

De Britse consument bezwijkt bijna onder zijn schulden. Uitgaven met de creditcard en torenhoge hypotheken zorgen voor steeds meer faillissementen. „Wat betekent een schuld?”

Jarenlang consumeerden de Britten er lustig op los. De economie draaide soepel en de banken struikelden haast over elkaar heen bij het aanbieden van creditcards. Zo gul waren ze dat de Royal Bank of Scotland in een geruchtmakend geval uit 2003 zelfs Monty Slater, een hond uit Manchester, een ‘gold card’ aanbood met een maximaal krediet van 10.000 pond (14.600 euro). De bank bleek wat zorgeloos met zijn adressenbestand te zijn omgegaan.

Deze week werd echter duidelijk dat er sprake is van een kentering in het kredietwezen. De ene na de andere grote bank maakte bekend dat haar creditcardactiviteiten stagneren. Vanmorgen was de beurt aan Barclays Bank, dat 14 procent minder omzet haalde op haar creditcardafdeling.

Deels komt dat doordat de banken zelf voorzichtiger zijn geworden met de verstrekking van hun kaarten. Ze begonnen te merken dat steeds meer mensen leningen niet terugbetaalden. De banken zien zich daardoor genoopt hun voorzieningen voor de post ‘slechte leningen’ aanmerkelijk uit te breiden. Het aantal ‘slechte leningen’ bij de grootste Britse bank, HSBC, was in het eerste kwartaal 36 procent hoger dan een jaar geleden.

Het totale bedrag van de schulden van de Britten is in reële termen in tien jaar tijd met zo’n 50 procent gestegen tot boven het duizelingwekkende bedrag van 1 triljoen pond (1,4 triljoen euro). Dat maakt begrijpelijk waarom de Bank of England, de centrale bank, de schulden van de huishoudens beschouwt als een van de zes meest kwetsbare plekken in het Britse financiële systeem. Een renteverhoging door diezelfde Bank of England, waarmee rekening wordt gehouden, zou het voor veel Britten trouwens nog moeilijker maken hun schulden te blijven afbetalen.

Voor velen is hun hypotheek een grote schuldenbron. Niet alleen is het percentage huizenbezitters hier hoger dan elders in Europa, de prijzen zijn er bovendien bijzonder hoog, vooral in Londen. Voeg daarbij de sterk gestegen gasprijzen.

Steeds meer Britten kunnen hun schulden niet langer betalen en kiezen voor een faillissement. In de eerste drie maanden van dit jaar lieten ruim 23.000 mensen in Engeland en Wales zich failliet verklaren, een stijging van 73 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.

Veel mensen maken ook gebruik van een zogeheten Individuele Vrijwillige Regeling (IVA), waarbij ze met behulp van een tussenpersoon hun schulden in korte tijd achter zich kunnen laten. Als de banken daarmee instemmen, worden ze op grond hiervan enige tijd vrijgesteld van de betaling van rente. Het aantal mensen met IVA’s groeide in een jaar zelfs met 142 procent.

Een en ander heeft te maken met nieuwe wetgeving, die drie jaar geleden werd ingevoerd door de regering van premier Tony Blair, die het makkelijker maakt mensen failliet te verklaren, zodat mensen niet eindeloos hoeven voort te modderen. Labour liet zich door de Verenigde Staten inspireren, waar het niet ongebruikelijk is voor ondernemers om kort na een faillissement weer met frisse moed opnieuw te beginnen. „Maar ze hebben de wet een beetje los geformuleerd”, zegt Malcolm Hulston, voorzitter van de Consumer Credit Counselling Service, een liefdadigheidsorganisatie die mensen bijstaat die in financiële problemen zijn geraakt. „Daardoor maken niet alleen ondernemers maar ook particulieren gebruik van die mogelijkheid. Hun aantal neemt snel toe omdat er een aantal firma’s is opgedoken die overal voor hun diensten adverteren. Daardoor groeit het aantal faillissementen nu snel.”

De banken beginnen dat in hun eigen portemonnee te voelen. Eric Daniels, topman van Lloyds TSB, merkte gisteren op: „Wat betekent een schuld? Twintig jaar geleden onder de generatie van onze ouders was het iets wat mensen natuurlijk terugbetaalden. Vandaag de dag krijgen studenten het advies dat ze meteen na hun afstuderen financieel in gebreke moeten blijven. Dat is een enorme maatschappelijke verandering.”

Volgens Hulston is er echter vooralsnog weinig reden tot ongerustheid. De Britse economie loopt nog altijd goed, zij het iets minder dan een paar jaar geleden. „Als het zo makkelijk was als hier om in Duitsland of Frankrijk krediet te krijgen, zouden daar ook veel minder werklozen en arme mensen zijn dan nu het geval is”, stelt hij.

Ondanks de stagnatie in de creditcardsector blijkt bovendien het aantal nieuwe hypotheken nog wel te groeien. Dat bewijst twee dingen: dat de consument nog vertrouwen heeft in de economie en dat de Brit, als het erop aankomt, zijn huis toch belangrijker vindt dan shoppen met een creditcard.